P I T T I G

De onderstaande fanmade video van het nummer ‘Only Time Will Tell’ van Mike Oldfield bevat veel beelden van sterrenstelsels die in een eerdere post ‘wat ik denk bij foto’s uit het heelal’ zijn genoemd, inclusief  spectaculaire bewegende beelden van V838 Monocerotis waarvan in de vorige post alleen één foto is opgenomen. Op YouTube zijn nog meer video’s met prachtige beelden van het universum te zien.

Een deel van de Adelaarsnevel dat in z'n geheel 70 bij 55 lichtjaren groot is. Het bevindt zich in het sterrenbeeld Slang. Deze zogenaamde 'Pilaren van de schepping' zijn een geboorteplaats van sterren.

Wat een ontdekking was het: een site met foto’s die door de ruimte-telescoop Hubble zijn genomen. Hubble draait als een satelliet rond de aarde en kan door het ontbreken van een atmosfeer in de ruimte hele scherpe afbeeldingen van verre astronomische objecten maken. En die afbeeldingen vind ik verbijsterend en fascinerend.

De afstanden en grootte van de objecten die gefotografeerd zijn doen m’n voorstellingsvermogen duizelen. Wat een enorme ruimte is er daar boven.  Wat stelt de aarde eigenlijk weinig voor. Voor een materialist – kort door de bocht gedefinieerd als iemand die alleen gelooft in de materie en wat hij/zij kan zien en voelen – voor iemand met die overtuiging moeten deze foto’s toch erg schokkend zijn, stel ik me zo voor. Van alle materie in het heelal is ons melkwegstelsel maar een klein stukje en de aarde weer een miniscuul klein stukje van dat melkwegstelsel en wij mensen weer een microscopisch klein stukje op die aarde. Zijn wij mensen eigenlijk wel iets waard in zo’n onmetelijk heelal ?

Ook voor mezelf als gelovige roepen deze foto’s veel vragen op.

Waarom krijgen wij op aarde zoveel aandacht van God, terwijl er nog zo’n onmetelijke heelal buiten ons is? Is die ‘aandacht van God’, die in alle godsdiensten wordt veronderstelt, wel terecht? Zeker in het christelijk geloof waar de nadruk ligt op het sturen van Jezus – Gods Zoon – naar de aarde, dat miscroscopisch kleine stipje… Stellen we onszelf niet teveel voor alsof wij een speciaal plekje bij zo’n grote God hebben ? Zelfs in het geval dat Jezus als Gods Zoon naar deze aarde gekomen is?

Larry Norman (†2008) had daar ook al over nagedacht en zong deze regels in zijn lied ‘UFO’:

“If there’s life on other planets,
than I’m sure that He must know
and He’s been there once already
and has died to save their souls.”

Uit deze woorden spreekt een groot vertrouwen dat de manier waarop God met ons omgaat, ook geldt voor alle mogelijke andere levensvormen elders. Hoe mooi ik de zin van Larry Norman ook vind, ik heb er zo mijn twijfels bij. Hebben ze inderdaad op die andere plaatsen gezondigd? De onderliggende gedachte is namelijk: leven = zonde ? En is deze zin niet een voorbeeld van geocentrisme waarbij de aarde als middelpunt van het heelal wordt gezien? Of in ieder geval de gebeurtenissen op aarde als centraal voor het heelal? Maar zou dat echt zo zijn? Als ik naar deze foto’s kijk, weet ik het niet zo zeker.

Narwal - de eenhoorn van de zee

Dumbo Octopus

Als ik deze foto´s uit het heelal zie, denk ik: Wat beelden we onszelf toch in dat we heel belangrijk zijn! Ik leef soms alsof de aarde om mij draait, maar dat is een groot waanidee. Deze foto’s relativeren dat heel snel.

De Sombrero sterrenstelsel in het sterrenbeeld Maagd, waarin volgens berekeningen zich een uitzonderlijk groot zwart gat moet bevinden.

En dan die wonderlijke vormen. Het is pure kunst. Abstracte schilderijen en tekeningen van hallucinaties zijn er niets bij. De werkelijkheid is meer bizar dan fictie en fantasie!

Maar wat ik er soms allemaal bij denk, uiteindelijk vind ik deze foto’s gewoon mooi om naar te kijken.

De Cat's Eye nevel - deze foto heeft bewerkingen ondergaan zodat verschillende structuren van de nevel duidelijk worden.

Op 20.000 lichtjaren van ons vandaan bevind zich, aan de buitenste rand van ons melkwegstelsel, 'V838 Monocerotis' - een enorme rode ster. Deze gaf in 2002 een sterke puls af waardoor sterrenstof rondom de ster werd verlicht.

•   Dankzij de blog van ‘Treebeard31′ ontdekte ik deze foto’s.
•  Veel meer informatie is te vinden op de site van de Hubble.

————————–

UPDATE 23 juni 2009

Zie ook de post ‘Spectaculaire beelden uit het heelal met mooie muziek’ voor een aantal – soms bewegende – beelden van de sterrenstelsels die hierboven zijn genoemd.

Vanaf de rand van ons zonnestelsel, in de verhoudingen van de ruimte dus eigenlijk heel dichtbij, is er een foto van de aarde gemaakt. Als je goed naar de foto hieronder kijkt, zie je in de oranje zonnestraal rechts – iets onder het midden – een klein wit stipje. Dat kleine stipje, dat zijn wij. Dat is de aarde. De gekleurde strepen zijn het zonlicht dat weerkaatst van de ruimtesonde Voyager. De vlekkerigheid in de foto is het gevolg van de vele sterren die op de achtergrond schijnen. Het is eigenlijk allemaal sterrenlicht dat op miljoenen lichtjaren een soort achtergrond voor de aarde vormt.

In 1994 hield Carl Sagan naar aanleiding van deze foto een beroemd geworden toespraak aan de Universiteit van Cornell.

“Het is ons gelukt vanuit de ruimte deze foto te maken en als je er naar kijkt zie je een stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Daarop heeft iedereen van wie je ooit gehoord hebt, elk mens dat ooit geleefd heeft, hun leven doorgebracht. Het is de verzameling van al onze vreugde en ons lijden, duizenden zelfverzekerde religies, ideologiën en economische theorieën, elke jager en verzamelaar, elke held en lafaard, elke schepper en vernietiger van beschavingen, elke koning en knecht, elk verliefd stelletje, elk hoopvol kind, elke moeder en vader, elke uitvinder en ontdekkingsreiziger, elke leraar in moraal, elke corrupte politicus, elke superster, elke hoogste leider, elke heilige en zondaar in de geschiedenis van de mensheid, heeft op dat stukje stof geleefd, dat daar in een zonnestraal is gevangen.

De aarde is een zeer klein podium in een grote kosmische arena. Denk eens aan de rivieren van bloed die door generaals en keizers zijn verspild zodat ze in glorie en triomf de tijdelijke meesters van een fractie van dat stipje zouden worden. Denk aan de eindeloze wreedheden die de bewoners van een klein hoekje van dat stipje begingen op de nauwelijks zichtbare bewoners van een ander hoekje van dat stipje. Hoe vaak waren er misverstanden, hoe graag wilden ze elkaar doden, hoe extreem was hun haat. Al de houdingen die we aannemen, ons ingebeelde idee dat we heel belangrijk zijn, de misleiding dat we een of andere bijzondere positie in het universum hebben, worden aangevochten door dit puntje van bleek licht. Onze planeet is een eenzaam spatje in een groot omvattend kosmisch duister. In onze onzichtbaarheid –  temidden van al die uitgestrekheid — is er geen aanwijzing dat er hulp van elders zal komen om ons van onszelf te redden… Het is aan ons.

Er wordt gezegd dat astronomie een mens nederig maakt en ik wil er aan toe voegen, eat het een karaktervormende ervaring is. Naar mijn idee is er waarschijnlijk geen beter voorbeeld van de dwaasheid van menselijke zelfingenomenheid dan dit verre beeld van ons kleine wereldje. Het onderstreept voor mij onze verantwoordelijkheid om vriendelijker met elkaar om te gaan en de bleke blauwe stip te bewaren en te koesteren – het is het enige ‘thuis’ dat we ooit gekend hebben.”

Wijze – mag ik zeggen pittige – woorden van Carl Sagan.

Op Youtube is een  indrukwekkende videopresentatie van deze woorden te zien:

Originele tekst:

“We succeeded in taking that picture [from deep space], and, if you look at it, you see a dot. That’s here. That’s home. That’s us. On it, everyone you ever heard of, every human being who ever lived, lived out their lives. The aggregate of all our joys and sufferings, thousands of confident religions, ideologies and economic doctrines, every hunter and forager, every hero and coward, every creator and destroyer of civilizations, every king and peasant, every young couple in love, every hopeful child, every mother and father, every inventor and explorer, every teacher of morals, every corrupt politician, every superstar, every supreme leader, every saint and sinner in the history of our species, lived there on a mote of dust, suspended in a sunbeam.

The earth is a very small stage in a vast cosmic arena. Think of the rivers of blood spilled by all those generals and emperors so that in glory and in triumph they could become the momentary masters of a fraction of a dot. Think of the endless cruelties visited by the inhabitants of one corner of the dot on scarcely distinguishable inhabitants of some other corner of the dot. How frequent their misunderstandings, how eager they are to kill one another, how fervent their hatreds. Our posturings, our imagined self-importance, the delusion that we have some privileged position in the universe, are challenged by this point of pale light. Our planet is a lonely speck in the great enveloping cosmic dark. In our obscurity — in all this vastness — there is no hint that help will come from elsewhere to save us from ourselves… It is up to us. It’s been said that astronomy is a humbling, and I might add, a character-building experience. To my mind, there is perhaps no better demonstration of the folly of human conceits than this distant image of our tiny world. To me, it underscores our responsibility to deal more kindly with one another and to preserve and cherish that pale blue dot, the only home we’ve ever known.”

(Tekst afkomstig van deze website en op een enkel punt aangepast aan de ingesproken tekst van Carl Sagan die op Youtube te horen is.)