P I T T I G

Op de christelijk-satirische website zijn er nog weer een paar columns van mij geplaatst:

• Elk beroep een Opwekkingslied – over het toepassen van Opwekkingsliederen (evangelische liederenbundel) in het dagelijkse leven. ‘Laat je leven gevuld zijn met Opwekkingsliederen dankzij deze handige tips…’ Niet voor mensen die erg gehecht zijn aan een bepaald Opwekkingslied en er helemaal geen andere (en zeer vreemde) associatie bij willen hebben. En toch zitten er in deze grapjes soms diepe waarheden verborgen… Er volgen nog meer delen in de “Mijn associaties bij Opwekkingsliederen”–serie.
• 12 tips om een saaie preek door te komen en het tweede deel 12 tips om een saaie preek door te komen 2. Lees ook de reacties waarin mensen nog meer handige tips geven en waarin ik een keer deze reactie plaats over een saaie preek waar ik zelf bijzonder veel aan gehad heb.
• De gelijkenis van de zaaiende omroep – een scherpe en satirische reactie op het vertrek van Arie Boomsma bij de EO. Een hervertelling van de gelijkenis van de zaaier als ode aan Arie.

Binnenkort zullen er nog meer bijdragen van mijn hand gepubliceerd worden. Klik in de rechterkolom onder ‘Categorieën’ op ‘Goedgelovige bijdragen’ voor alle links naar die prachtige site en een korte inhoud van mijn bijdragen.

U2 heeft al weer een heel aantal weken een nieuw album uit: No Line On the Horizon. Heerlijke muziek met magnifieke (magnificent) teksten. Ik heb een paar pakkende, poëtische en mysterieuze zinnen op een rij gezet. De nummers erachter verwijzen naar het nummer waar het uit komt (zie lijst onderaan).

Twee mysterieuze zinnen waarbij ik weinig idee heb wat ik me er bij moet voorstellen:

• While the band in my head plays a striptease. (10)
  
• Who can forgive forgiveness where forgiveness is not. (9)

En dan een paar prachtige zinnen: 

• Choose your enemies carefully ‘cos they will define you. (11)
  
• But while I’m getting over certainty… (7)
  
• Stop helping God across the road like a little old lady. (7)
  
• Laughter is eternity. (6)
  
• The right to appear ridiculous is something I hold dear. (5)
  
• Shouting to the darkness, squeeze out sparks of light. (5)
  
• I’ll go crazy if I don’t go crazy tonight. (5)
  
• No Line on the Horizon. (1)
  
• Only love can make such a mark, but only love can heal such a scar. (2)
  
• I will magnify the Magnificent. (2)
  
• Every beauty needs to go out with an idiot. (5)
  
• Playing with the fire until the fire played with me. (3)
  
• My body’s now a begging bowl. (3)
  
• Every generation gets a chance to change the world. (5)
  
• Satan loves a bomb scare. (6)
  
• God is love and love is evolution’s very best day. (7)
  
• The DNA lottery may have left you smart. (7)
  
• I’ve found grace inside a sound. (10)
  
• We are people born of sound. (10)
  
• The roar that lies on the other side of silence. (10)
  
• This shitty world sometimes produces a rose. (11)
  
• Squeezing complicated lives into a headline. (11)

——————––

1. No Line On The Horizon
2. Magnificent
3. Moment of Surrender
4. Unknown Caller
5. I’ll Go Crazy If I Don’t Go Crazy Tonight
6. Get On Your Boots
7. Standup Comedy
8. FEZ – Being Born
9. White As Snow
10. Breathe
11. Cedars of Lebanon

Michael Jackson is overleden. Iemand die ik van mijn eerste popdagen af ken, veelvuldig heb beluisterd en bekeken, dansjes heb nagedaan, is plotseling gestorven. Schokkend en triest voor zijn familie en daarnaast voor miljoenen fans wereldwijd. Zijn dans, muziek en historische videoclips blijven bewaard. Van dat laatste is ‘Thriller’ natuurlijk fenomenaal, maar hij heeft zoveel bijzondere clips gemaakt. Ik denk dat één nummer en video, meer nog dan de anderen, iets over Michael Jackson zegt. En daarin hoor ik zijn stem klinken – op meerdere manieren.

tekst

What about sunrise? What about rain? What about all the things that you said we were to gain? What about killing fields? Is there a time? What about all the things that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the blood we’ve shed before? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

What have we done to the world? Look what we’ve done! What about all the peace that you pledge your only son…? What about flowering fields? Is there a time? What about all the dreams that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the children dead from war? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

I used to dream. I used to glance beyond the stars. Now I don’t know where we are, although I know we’ve drifted far…

In the background: What about us?
Hey, what about yesterday? The heavens are falling down, I can’t even breathe! What about Africans? … What about nature’s worth? It’s our planet’s womb! What about animals? We’ve turned kingdoms to dust! What about elephants? Have we lost their trust?  What about crying whales? We’re ravaging the seas! What about forest trails? Burnt despite our pleas! What about the holy land? Torn apart by creed? What about the common man? Can’t we set him free? What about children dying? Can’t you hear them cry? Where did we go wrong? Someone tell me why! …  What about death again? Do we give a damn?

Geloofde Michael Jackson in sprookjes?

De ingang tot zijn landgoed Neverland. De naam is afkomstig uit het verhaal van Peter Pan.

Is deze videoclip niet te sentimenteel, te emotioneel, te naïef? Alles (nou ja, bijna alles) komt weer goed: gekapte bomen gaan weer rechtop staan, vervuiling keert terug in de schoorstenen van fabrieken, een tank en soldaten worden weggeblazen door de wind en zelfs iemand die doodgeschoten is, opent weer zijn ogen !

Is dat niet onrealistisch? Is deze clip een verlengstuk van de sprookjeswereld die Michael Jackson voor zichzelf geschapen had? Hij heeft vaak idealistische muziek geschreven: We Are The World, Black and White, Heal the World, Man in the Mirror, Beat It, They Don’t Really Care About Us, etc. Zijn die idealistische clips niet stuk voor stuk exponenten van een Amerikaanse cultuur die een voorkeur heeft voor ‘happy endings’ en alles-komt-eens-goed-toekomstdromen? 

Misschien, misschien niet.

Wat gebeurt er eigenlijk in deze clip?

Het probleem is niet dat de slechte zaken in deze clip verzwegen worden. De tekst van het lied gaat zelfs niet verder dan het stellen van vragen over wat er fout gaat. En de clip confronteert ons keihard met de dingen die verkeerd gaan in onze wereld. Er worden daarvoor emotionele – aangrijpende – beelden gebruikt: de dode olifant met een dood kleintje ernaast, de vader die in de resten van een kapot huis het fietsje van zijn dochtertje ziet en zich goede tijden herinnert (Kosovo? dat speelde toen toch?). We zien het zoals het is — daar ligt het probleem niet. Het probleem is dat het in de clip zo wonderlijk goed komt – dat er een happy ending is.

Maar wacht eens even – hebben de Amerikanen wel een patent op happy endings? Hebben we niet allemaal een voorkeur voor een het-komt-eens-goed  verhaal ? Als ik zie hoeveel mensen in reacties op YouTube zeggen dat Michael Jackson het nu beter heeft – en dat zijn mensen uit allerlei delen van de wereld – dan is er een algemeen menselijke hoop dat het eens beter zal worden. Als die betere wereld hier niet is, dan wel in een volgend leven. Dromen we niet allemaal van die betere wereld waar deze clip ons op wijst?

In 1999 ontving Michael Jackson een Lifetime Achievement Award uit handen van Nelson Mandela.

Wat ik juist in de clip heel opvallend vind, is dat het anders wordt zodra Michael Jackson – en met hem vele achtergrond stemmen - vragen gaan stellen. Dan komt er verandering! Dan gaat de wind over de aarde waaien en blaast alles goed.

Verhalen uit de bijbel spreken ook over de wind als een symbool van de heilige Geest van God. Die Geest vernieuwt de aarde en zal eens alles weer heel maken. Sluit deze clip bij die bijbelse beeldspraak aan?

Dit is wat er volgens mij in deze clip gebeurt: 

Als we vragen gaan stellen, als we gaan beseffen dat het zo niet verder kan, als we ons gaan voorstellen dat het anders kan, dan… dan begint er iets te veranderen. Toch?

Oordeel, spot en beschuldigingen

Er klinken ook andere stemmen dan de stem van de ‘Koning van de pop’. Sommige stemmen roepen: pedofilie! Sommige stemmen spotten om de veranderingen aan zijn uiterlijk, aan zijn levensstijl en excentriek gedrag. Voor de rechter is hij vrijgesproken van de aanklachten en degene die hem beschuldigden hebben bekend dat het hen om het geld te doen was. (Zie hier voor meer info). Ook op YouTube zijn er mensen die na zijn dood nog van alles over hem moeten zeggen:

To hell with Michael Jackson! He was a sick-minded child molester who fell deep in to depression and dependency on heavy pharmaceuticals because he could no longer live or cope with the amount of times he slept naked with little children. Creating the moonwalk does NOT provide justification for child molestation, sorry.

In Maleisië, in de schaduw van de Petronas Towers, vult het overlijdensbericht van Michael Jackson de voorpagina.

Is dit provocerend bedoeld? Gebrek aan aandacht? Uit frustratie? Zelf slachtoffer geweest? Wie zal het zeggen? Maar waarom toch zo’n hard oordeel als je hem – naar alle waarschijnlijkheid – absoluut niet kende? Zoveel mensen wisten van alles over hem te vertellen: hoe gek hij was, hoe hij zich continu liet ‘verbouwen’ en vooral waarom hij dat deed. Als hij uitlegde dat hij een ziekte had, geloofden ze dat vervolgens ook niet. Maar wie weet er echt wat hij had en wat zijn motieven waren? De keer dat hij z’n baby over een balkon laat bungelen is natuurlijk onverantwoord, maar zijn alle mensen dan zelf zo verantwoord bezig dat ze een oordeel over hem kunnen vellen? Hij strooide met geld, maar welke snel rijk geworden miljonairs kennen niet problemen om goed met geld om te gaan?

Waarom moeten we toch zo over andere mensen oordelen? Michael Jackson was geen heilige, maar veel van zijn goede werk voor kinderen wereldwijd is nooit zo onder de aandacht gekomen. En blijkbaar heeft hij miljoenen geïnspireerd. Als je naar de reacties bij zijn clips op YouTube kijkt, is er een continue stroom van dankbetuigingen van mensen wereldwijd. Elke seconde reageert er wel iemand op één van zijn clips en dat gaat al dagen zo door.

De meeste critische stemmen zijn nu verstomd. Hij was ook maar een mens, blijkt wel. Net zo afhankelijk van medicijnen als de meeste Westerlingen en net zo sterfelijk als iedereen.

De stem van Michael Jackson

Ik heb nu genoeg aan zijn stem – die stem klinkt in zijn muziek, in zijn teksten, in zijn videoclips. Die stem klinkt ook nog op een andere manier – namelijk in een sentimenteel, naïef nummer als ‘Earth song’ dat mij toch tot denken en actie aanzet.

Zoals iemand op YouTube bij ‘Earth Song’ als reactie plaatste:

RIP MJ. We will change.

Die persoon heeft blijkbaar ook Michael Jackson’s stem gehoord.

Delen zijn overgenomen van mijn muziekblog ‘Muziek met Pit’.

De hele film of documentaire ‘Koyaanisqatsi’ is op internet gezet!

Hypnotiserend, meditatief, filosofisch, new age, dramatisch, beschouwend, kritisch, milieubewust, spiegelend – hoe moet je deze film precies omschrijven? Sommigen zullen misschien andere woorden als ’saai’, ‘sloom’ of ‘te diepzinnig’ of gewoon ‘te langzaam voor onze tijd’ gebruiken. Hoe dan ook, deze film is een monument in de geschiedenis van de film.

Aan de hand van profetieën uit de Hopi – indianen cultuur wordt de aarde en alles daarop bekeken vanuit de lucht, vanaf de grond, in slowmotion of juist versneld. Hierdoor gaan allerlei elementen van de aarde er ineens anders uit zien. Je legt verbanden die je eerst niet zag.

Wikipedia zegt:

In the Hopi language, the word Koyaanisqatsi means ‘crazy life, life in turmoil, life out of balance, life disintegrating, a state of life that calls for another way of living’, and the film implies that modern humanity is living in such a way. The film is the first in the Qatsi trilogy of films: it is followed by Powaqqatsi (1988) and Naqoyqatsi (2002). The trilogy depicts different aspects of the relationship between humans, nature, and technology. Koyaanisqatsi is the best known of the trilogy and is considered a cult film.

Enkele reacties op YouTube:

“G. Reggio and Phylip Glass created one of the masterpieces of all times. The sad part of the story is that what they portray in the film, the abrupt and unavoidable fall of our civilitation, is today much closer than it was in 1980, and will occur during this century. It’s not a wild prophecy, it’s just applying mathematics to our social and economic development vs resources available. The final scene of the film (this video) can’t be more defining of what is to come soon.”

“to me it’s the journey and the inevitable fall. the loss of control, or maybe just the illusion of being in control. best scene in the movie. beautiful.”

Wat heeft deze film mij gedaan? Wat heb ik er aan overgehouden?

• Ik ben met andere ogen naar de wereld gaan kijken. Het geeft een heel ander perspectief op onze wereld
• Wij mensen horen bij elkaar.
• We hebben de aarde getekend (bekrast?) met onze wegen, fabrieken en gebouwen.
• Ons leven is een stroom.
• Wolken en water, zand en bergen, mensen en mieren, steden en computerchips — ze lijken eigenlijk erg op elkaar als je de beelden vergroot, verkleind, versneld of vertraagd.
• De drukte van de stad is een mierenhoop… of gewoon gekte en razernij.
• Het kan heel goed mis gaan.

Maar de film geeft me ook gewoon een tijd van rust en bezinning. En het is een mooi beeld van het leven in Amerika in de 70′er en begin 80′er jaren.

Zie ook mijn top 10 films – juni 2009

Een oude man aan de piano blikt terug op zijn leven.

Een animatievideo van Aniboom met de schitterende, emotionele muziek van Yann Tiersen – oorspronkeliijk uit de film Amelie.

Een indrukwekkend portret van het dagelijkse leven van de muzikanten van het Symfonie Orkest van Kinshase, Congo, en hun uitvoering van de Carmina Burana. Een heel ander verhaal dan die van de Westerse Symfonie Orkesten!

Bijzonder om te horen wat de klassieke muziek voor hen betekent.

De onderstaande fanmade video van het nummer ‘Only Time Will Tell’ van Mike Oldfield bevat veel beelden van sterrenstelsels die in een eerdere post ‘wat ik denk bij foto’s uit het heelal’ zijn genoemd, inclusief  spectaculaire bewegende beelden van V838 Monocerotis waarvan in de vorige post alleen één foto is opgenomen. Op YouTube zijn nog meer video’s met prachtige beelden van het universum te zien.

Annie Lennox in een interview door Charlie Rose.

Na de geboorte van haar kinderen ging ze zich steeds meer voor de wereld inzetten, zo verteld ze in een interview voor de BBC radio die in mei 2008 werd uitgezonden. Daarin moest ze bij de volgende onderwerpen haar favoriet noemen:

Record: Aretha Franklin: I Say A Little Prayer
Book: Power Of Now by Eckhart Tolle
Luxury: Suncream

Een quote van Annie Lennox:

“I need to find meaning in my life to make me happy; and that’s been an ongoing struggle.”

Ik had al een lijstje gemaakt met mijn top 100 aan films. Daarin heb ik al een behoorlijke keuze gemaakt uit alle films die ik ooit gezien heb, maar een top 10 is wel wat spannender. Welke 10 films zijn voor mij de top? Welke doen er echt toe ?

En een belangrijke toevoeging: waarom zitten ze in mijn top 10 ?

1. The Lord of the Rings – trilogy

Mag ik smokkelen door drie films bij elkaar te gooien? Het boek van J.R.R. Tolkien las ik 20 jaar geleden en dat maakte al enorme indruk. Wat een doordachte fantasiewereld. Er zit zoveel in: vriendschap, strijd tussen goed en kwaad, de aantrekkingskracht van macht, de strijd om het bestaan, de gang van de geschiedenis, solidariteit, etc.

Ik had ook al de tekenfilmversie door Ralph Bakshi (uit 1978) van een deel van het boek gezien en de muziek van Johan de Meij beluisterd. En toen verscheen het eerste deel van de film van regisseur Peter Jackson. Ik was erg benieuwd en het viel niet tegen. Heel anders dan ik het me had voorgesteld, maar het voelde niet vreemd. Een geweldige film.

De verfilming van Tolkien’s boek The Hobbit zal in 2010 verschijnen. Ik kan niet wachten!

2. Into the Wild

Hier ook weer het boek van Jon Krakauer voorafgaand aan de film gelezen. En weer werd ik niet teleurgesteld. Boek en film sluiten goed bij elkaar aan en verhelderen elkaar. Het boek is ook na het zien van de film nog meer dan de moeite waard en na het lezen van het boek is de film een aanrader. Een jongen op de vlucht voor familie, de maatschappij, zichzelf en daarbij lak heeft aan de grote krachten in onze samenleving: geld, macht, sex. Christopher McCandless is een seculiere reizende monnik die in boeken, natuur en soms medemensen prachtige dingen ontdekt. Ontroerend mooi worden mensen die Chris op zijn weg tegenkomt neergezet. Aan de ene kant is het een aanklacht tegen de mensheid, aan de andere kant krijg je een prachtige kant van de mensheid te zien. Vooral dat laatste is overheersend.

Ik vind het ook bijzonder dat de familie zowel aan het boek als de film hebben meegewerkt en dat getuigt van veel moed, openheid en eerlijkheid. De filmmuziek is ook geweldig mooi! Zie mijn blog ‘Muziek met Pit’ onder Eddie Vedder. Zie mijn blog ‘Boeken met Pit’ voor een bespreking van het boek van Krakauer.

3. Munich

Deze film van Steven Spielberg begint met de aanvallen op Joodse sporters tijdens de Olympische Spelen van 1972. Vervolgens wordt een Israëlische geheime actie gevolgd om wraak te nemen. De film is een onhutsend en ontmaskerend beeld van terreur en anti-terreur. Een diep-psychologisch inzicht in mensen, angsten, wraak, haat en de gevolgen daarvan.

Vooral de slotscene is heel indrukwekkend. Op een bijzonder subtiele wijze wordt er een link gelegd naar de actualiteit. De film is niet zonder controverse, want niet iedereen wil geloven dat Israel achter de aanslagen op de terroristen zat. Maar Spielberg – zelf een Jood – deinst er niet voor terug.

4. The Killing Fields

Mocht je na Into the Wild enig vertrouwen in de mensheid hebben gekregen, dan ontneemt deze film je dat meteen weer. De Amerikaanse bommenwerpers die tijdens de Vietnam oorlog per ongeluk bommen op stadswijken in Cambodja lieten vallen, de schrik en gruwel van bomaanslagen en vooral de atheïstisch-communistische revolutie van de Rode Khmer laten zien waar wij mensen toe in staat zijn. Tijdens de communistische revolutie wilde de dictator Pol Pot dat Cambodja terug zou keren naar wat hij ’het jaar 0′ noemde - terug naar een boerencultuur. Honderdduizenden mensen van het eigen volk werden afgemaakt omdat ze een bril droegen, geen eelt op de handen hadden of bekend stonden als intellectuelen of westers georiënteerd.

De film volgt een Amerikaanse journalist en zijn Cambodjaanse medewerker. Hun vriendschap door deze verschrikkelijke tijden heen is ontroerend. Veel beelden zijn gruwelijk, maar laten nog niet half zien wat er echt gebeurd is. Geen leuke film, maar het doet je ogen wel open voor het lijden in deze wereld en dat van de Cambodjanen in het bijzonder. De filmmuziek van Mike Oldfield is prachtig.

Dat deze film mij zo aangrijpt zal ook wel te maken hebben met mijn verblijf in Laos (buurland van Cambodja) waar soortgelijke gebeurtenissen plaatsvonden – alleen niet zo grootschalig. De hele sfeer van de film brengt veel herinneringen boven. Ook is het ‘hotel van Phnom Phen’ uit de film een hotel die mij uit verblijven in Hua Hin (Thailand) bekend is. Het vroegere Railway Hotel – nu Sofitel Central – in Hua Hin werd namelijk gebruikt voor de filmopnamen. Deze persoonlijke binding kleurt misschien mijn oordeel, maar de film blijft volgens mij desondanks overeind.

5. The Mission

In het Zuid Amerika van de 17e en 18e eeuw werkten verschillende Katholieke orden onder de Indiaanse volken om hen het evangelie te vertellen, ’beschaving’ bij te brengen en hen te beschermen tegen slavernij. Vooral de Jezuïeten hadden veel succes met hun werk onder de Guaraní Indianen. Omstreeks 1752 werd er een verdrag tussen de Kerk en de Spaanse kroon gesloten en moesten de orden stoppen met hun werk. De indianen waren toch geen volwaardige mensen en de slavernij bracht veel geld op. De Guaraní en de Jezuïeten legden zich niet bij dit besluit neer en ontketenden een kortdurende rebellie.

De film ‘The Mission’ gebruikt deze gegevens voor een film over economische belangen en machtsstrijd in de kerk. Twee monniken met een hele verschillende achtergrond (de één is een bekeerde slavendrijver) komen op voor de Guaraní en pakken de strijd aan — elk op hun eigen manier. De film is alleen al de moeite meer dan waard vanwege de ongekend mooie filmmuziek van Ennio Morricone.

6. Naked Gun trilogy

Hoeveel absurdisme en humor kun je in een (of eigenlijk drie) films stoppen? Allerlei andere films worden op de hak genomen. Er gebeurt in bijna elke scene heel veel tegelijk: je moet op de achtergrond letten, op de voorgrond, op de tekst. En je moet je films kennen om alle grappen te snappen en te zien. Allerlei uitspraken worden letterlijk opgevat of verdraaid, er zijn vele subtiele hints en niet zo subtiele verwijzingen en de film staat bol van de clichés die vervolgens weer keihard onderuit gehaald worden. Je wordt ook continu op het verkeerde been gezet. Dit genre heeft wel iets weg van het cabaret van Herman Finkers.

Volgens een andere komiek Rowan Atkinson lag je alleen maar om datgene waar je bang voor bent. Als je bang bent voor het absurde in het leven, dan kun je hier beslist erg lachen! Topkwaliteit aan humor.

7. Plains, Tranes and Automobiles

Twee grote komieken, John Candy (in zijn laatste grote film, voordat hij plotseling op 43 jarige leeftijd overleed) en Steve Martin, spelen de hoofdrol in deze film. Ze zijn aan elkaar overgeleverd als ze vlak voor Thanksgiving (samen met Kerst dé Amerikaanse feestdag om bij je familie te zijn) per vliegtuig naar huis willen, maar alle vluchten vanwege het slechte weer geannuleerd worden. Noodgedwongen reizen ze samen – of komen elkaar onderweg telkens weer tegen.

De zure en gestresste advertentieman Neal Page (Martin) en de goedlachse verkoper Del Griffith (Candy) zijn een uitzonderlijk duo. De film is geweldig in z’n humor en menselijkheid. Ik heb zelden een humoristische film gezien die je zo bij de goede en belangrijke dingen in het leven bepaald. Een klassieker.

8. Koyaanisqatsi

Deze film is niet voor iedereen. Het is eigenlijk een videoclip van anderhalf uur op muziek van minimal componist Philip Glass. Bijna zonder gesproken tekst zien we alleen beelden in verschillende snelheden en vanuit verschillende hoeken langskomen. Langzaam vertellen ze het verhaal van oude profetieën uit de Indiaanse Hopi-cultuur die in onze moderne maatschappij bewaarheid lijken te worden. Hypnotiserend, meditatief, vernieuwend – zo is deze film. Als je stil kunt zitten, van nadenken houdt en niet bang bent voor moderne klassieke muziek is dit beslist een aanrader. Het heeft mijn kijk op de wereld veranderd.

Er zijn ook twee vervolgfilms verschenen: Powaqqatsi en Naqoyqatsi.

Zie ook mijn bericht over deze film ‘Ons leven is uit balans – Koyaanisqatsi‘.

9. The Truman Show

Jim Carrey speelt hier een uitzonderlijke rol als hoofdrolspeler van een tv-serie waarbij hij zelf niet weet dat hij de hoofdrolspeler is. Van zijn jongste jaren af is alles zo opgezet dat hij een eiland bij de kust van Amerika niet zal verlaten. Het eiland is eigenlijk één grote filmset. Hij groeit op temidden van acteurs, van wie hij niet weet dat het acteurs zijn.

Haarfijn brengt deze film de moderne televisiewereld, het verschil tussen schijn en werkelijkheid, de machtsmisbruik en de grenzen daarvan in beeld. De ontroerende beelden en de prachtige muziek van Philip Glass maken deze film tot een juweel.

Je zou naar aanleiding van deze film ook een goed gesprek over godsbeelden kunnen houden. Iets of Iemand die alles onder controle houdt en je doet spelen in een aards theater? Hmmm.

10. O Brother, Where Art Thou?

De gebroeders Coen hebben hier een tragisch-komisch film van formaat afgeleverd. De Odyssee – het klassieke Griekse verhaal van de schrijver Homerus - wordt overgezet naar de Verenigde Staten en wel het Mississippi van rond 1920. Drie gevangen ontsnappen en gaan op zoek naar een schat. Ze komen tijdens hun zoektocht allerlei moeilijkheden en verleidingen tegen die ontleend zijn aan Homerus’ werk en daarmee beleven ze de hoogten en diepten van die periode in Amerika. Geloof, slavernij, muziek, racisme, ijdelheid, geldzucht, relationele problemen, politieke propaganda, roem, straf – de film zit boordevol thema’s en onderwerpen.

Waarom is deze film een genot voor mijn oog en oor?

»  George Clooney schittert in zijn rol. Met de acteurs Tim Blake Nelson en John Turturro vormt hij een geweldig trio ;
»  de bluegrass- en hillbillymuziek is aanstekelijk (won een Grammy Award) ; 
»  de komische wendingen ;
»  subtiele verwijzingen ;
»  ijzersterke teksten ;
»  de mooie – en passende – kleuren waaruit de beelden zijn opgemaakt ;
»  prachtige locaties ;
»  de bijzondere figuren in de film: een blinde voorspeller, de duivel die zielen koopt voor muziektalent en roem, de Baptisten die een doopdienst houden, de bedreiging van kwaad in vele gedaanten (bankrover, ‘cycloop’ – eenoog, een boevenjagende sheriff als ‘de duivel’, Ku Klux Klan, etc), de Sirenen en dan natuurlijk de vrouw van Ulysses Everett McGillen, die alles uiteindelijk terugbrengt tot aardse proporties…

• Castaway met Tom Hanks in een schitterende rol, bijzonder verhaal en een boeiende film die eigenlijk alleen over een man op een onbewoond eiland gaat. Een prestatie van formaat.
• De tv-serie Into the West voldoet niet helemaal aan de categorie “film”, maar de zes delen zijn eigenlijk stuk voor stuk films van formaat. Twee families – de één blank, de ander Indiaan – worden gevolgd tijdens een lange periode van de trek naar het Wilde Westen tot aan de treinverbinding tussen de Oost- en Westkust. De Indiaanse cultuur, de tragiek van culturele misverstanden, de blanke (Westerse)  culturele en religieuze hoogmoed komen allemaal pijnlijk aan bod. Maar tegelijkertijd krijgen we een bijzonder inkijk in het leven en de religie van de Indianen en in de durf en ontberingen van de blanke pioniers. Beslist een aanrader.
• Een BBC-film Space Odyssey (twee delen) die gaat over een bemande reis in de nabije toekomst naar de planeten van ons zonnestelsel. Bijzonder verfilmd, sterk verhaal, unieke beelden.

Vergelijk ook de top 250 van IMDb (Internet Movie Database) – gebruikers.

Het was wel even apart toen ik bedacht hoeveel films ik al gezien heb. Ik kan moeiteloos een top 100 eruit samenstellen en dan zijn er nog zoveel films die ik wel gezien heb (soms zelfs vele keren), maar de top 100 niet halen…

Hier zijn een paar documentaires die op verschillende manieren indruk op me hebben gemaakt:

Liberia: An Uncivil War (2004)

Deze documentaire zag ik voor het eerst ‘s avonds laat op tv en het maakte een verpletterende indruk. Het is een eerstehandse blik in de Liberiaanse burgeroorlog. Ik stond versteld van de Westerse onverschilligheid en vooral van het geweld dat volkomen willekeurig en zinloos is.

Engelse samenvatting: While Jonathan Stack filmed in Monrovia capturing the last months of President Charles Taylor’s regime, James Brabazon traveled with the LURD rebel army as they marched on the capital city. The filmmakers gained extraordinary access to both sides in the conflict and the film gives a palpable sense of life in a war zone.

Kijk op de pagina video – politiek voor een van de delen van deze documentaire. Deze documentaire staat (in 6 delen) geheel op YouTube.

Grizzly Man (2005)

“In Nature there are boundaries. One man spent the last 13 years of his life crossing them.”

Een bijzondere documentaire vanwege de prachtige natuurbeelden en de bijzondere stap van de grizzlybeer expert Timothy Treadwell om tussen de beren te gaan leven. Die keuze heeft een gruwelijke dood tot gevolg.

Het is een ontroerende, tragische documentaire van iemand die andere wegen gaat dan de massa en zijn leven geeft voor dat waar hij in gelooft.

Long Way Down (2007)

Ewan McGregor en Charley Boorman gaan op hun motorfietsen van John O’Groats, een plaats in het uiterste noorden van Groot Brittanië, naar het zuidelijkste puntje van Afrika – Kaap de Goede Hoop in Zuid Afrika. Het is een reis die niet zonder gevaar, strijd en tegenslagen is. Maar er zijn ook ontmoetingen met bijzondere mensen, beelden van schitterende natuur, gastvrijheid van hele arme mensen en de vriendschap. 

Alles bij elkaar is het een bijzondere documentaire. Dit reisverslag is in zes delen van elk iets meer dan een uur.

Microcosmos (1997)

Een film met insekten in de hoofdrol! Geen Disney-Pixar insecten, maar echte insekten. Ze zijn van zo dichtbij gefilmd dat je hun leven ‘meemaakt’: wakker worden, eten, liefhebben en vechten. Je ziet een regenbui met regendruppels die voor een tor als bominslagen zijn en rupsen die ritsen als zaten ze in een file.

Deze documentaire heeft vele prijzen gewonnen en is fascinerend en ontspannend. Het deed mij met niieuwe ogen kijken naar de natuur waar ik dagelijks aan voorbij loop. Geweldig! Een aanrader.

Op Googlevideo is de volledige documentaire (niet in DVD kwaliteit!) te bekijken. Zie de embedded video op de pagina Video – Mooi en ontroerend.

No Direction Home – Bob Dylan (2005)

“Songwriter – Rocker – Rebel – Legend”

Een boeiende film van de beroemde filmregisseur Martin Scorcese over de eerste jaren van Bob Dylan’s levensreis: van zijn roots in Minnesota, via zijn begintijd in de koffiehuizen van Greenwich Village tot aan zijn tumulteuze doorbraak als popster in 1966.

We zien Dylan die zijn eigen weg gaat in een omgeving van folkmuziek met al haar idealisme en de tijd van de hippies. Hij blijkt een dichter pur sang te zijn. Zijn contacten met Joan Baez en veel folk-musici krijgen hun verdiende aandacht. Veel concertbeelden, unieke fragmenten en de medewerking van de grootmeester zelf maken het zeer boeiend. Dylan’s commentaar en terugblik zijn het kijken al meer dan waard.

Bijzonder om te zien hoe hij toen reageerde op vragen tijdens persconferenties: scherp en mysterieus. Apart ook om te zien hoe hij werd uitgejouwd door delen van zijn publiek, toen hij overstapte van acoustische naar elektrische muziekinstrumenten…

Deze documentaire schetst een beeld van een heel andere tijd – ook al is het nog maar 50 jaar geleden.

Celebrating Bird – The Triumph of Charlie Parker (1987)

Documentaire over de legendarische jazzsaxofonist Charlie Parker. De documentaire schetst een sfeervol beeld van het Amerika van zijn tijd (1920-1955). De donkere commentaarstem draagt zeker aan het jazz gevoel bij, zonder overheersend te zijn. De film geeft ruim aandacht aan zijn groot talent, de moeilijke omstandigheden waarin hij leefde, zijn verslavingen en zijn vroege dood. En veel van zijn prachtige jazz-vertolkingen zijn te bewonderen en te beluisteren in uniek beeldmateriaal.

‘The Bird’, zoals hij ook genoemd werd, is bepalend geweest voor de overgang van traditionele jazz naar moderne jazz en hij wordt als één van de uitvinders van de bebop-stroming in de jazz beschouwd. Als je van Jazz houdt is deze documentaire een aanrader.

Rowan Atkinson – Laughing Matters (2003)

Erg grappig én leerzaam. De ultieme infotainment documentaire. Rowan Atkinson spreekt als een soort “professor in de humor” over komedies, humor en grappen aan de hand van beelden uit allerlei bronnen: Pink Panther, Monty Python, Charlie Chaplin, The Young Ones etc. etc. En hij beeld zelf op hilarische wijze allerlei technieken en methoden achter humor uit. 

Kijk op de pagina Video – Grappig en scherp voor het eerste deel van deze documentaire die op YouTube staat.

Een paar minuten pure schoonheid.

Homer Simpson – A Life in Pictures: een foto van elke dag uit zijn leven op ontroerende muziek van Philip Glass (Glassworks).

Terry Fator is beroemd geworden door ‘America’s Got talent’ – een talentenjacht op televisie. Hier geeft hij een voorproefje van zijn komende Las Vegas show en het is ongekend goed. Verschillende stemmen na kunnen doen is al knap, maar ook nog eens buikspreken en zangimitaties tegelijk is overrompelend.

Ook erg leuk – zijn privéoptreden voor Larry Norman’s 60e verjaardag, voordat hij wereldberoemd werd:

Enkele gedachten bij het lied “At My Funeral” van de Canadese rockgroep Crash Test Dummies, geschreven door één van de oprichters Brad Roberts.

I’m still young, but I know my days are numbered
1 2 3 4 5 6 7 and so on
But a time will come when these numbers have all ended
And all I’ve ever seen will be forgotten

Won’t you come
To my funeral when my days are done
Life’s not long
And so I hope when I am finally dead and gone
That you’ll gather round when I am lowered into the ground

When my coffin is sealed and I’m safely 6 feet under
Perhaps my friends will see fit then to judge me
Oh when they pause to consider all my blunders
I hope they won’t be too quick to begrudge me

Won’t you come
To my funeral when my days are done
Life’s not long
And so I hope when I am finally dead and gone
That you’ll gather round when I am lowered into the ground

If I should die before I wake up
I pray that the Lord my soul will take but
My body, my body – that’s your job

Well I can’t be sure where I’m headed after death
To heaven, hell, or beyond to that Great Vast
But if I can I would like to meet my Maker
There’s one or two things I’d sure like to ask

Won’t you come
To my funeral when my days are done
Life’s not long
And so I hope when I am finally dead and gone
That you’ll gather round when I am lowered into the ground

Een lied ter bezinning op je eigen begrafenis? De Crash Test Dummies hebben het geschreven en gezongen. Geheel eigen aan de Crash Test Dummies doen ze dat ook met enige humor: “Mijn dagen zijn genummer 1 2 3 4 5 6 7 en zo voorts.” Net als in hun andere liederen is er ook in dit lied een combinatie van humor en ernst, onzin en diepe inzichten.

Op YouTube is een video van ‘Heathywhodini” te vinden die bij dit lied gemaakt is. Het bevat beelden van begraafplaatsen over de hele wereld. Het lied en de beelden vormen samen een moderne versie van de oude wijsheid: ’Memento Mori’ – gedenk te sterven. Ons leven hier duurt niet lang – ons leven is beperkt- ons leven kent grenzen - en het is goed om ons daar bewust van te zijn. 

De tekst van Brad Roberst heeft een hele sociale lading. Ik ga er daarbij van uit dat hij dit lied voor zichzelf geschreven heeft. Roberts zegt: “Ik hoop dat je bij mijn begrafenis kunt zijn.” Een begrafenis met geen enkele aanwezige is een diep triest gebeuren. Roberts nodig alvast de mensen uit. Je weet nooit wanneer het zover is en hij heeft er graag mensen bij.

Hij haalt ook een stukje van een klassiek christelijk slaapgebed voor kinderen aan: “If I should die before I wake, I pray the Lord my soul to take.” Het is afkomstig uit een 18e eeuws Engels gebed waarvan de volledige tekst luidt:

Now I lay me down to sleep,
I pray the Lord my soul to keep;
Should I die before I wake,
I pray the Lord my soul to take.

Op Wikipedia staan ook andere versies, maar die negeren of moffelen de dood meestal weg. In de 18e eeuw was de dood een deel van het dagelijks leven en nog steeds hoort het bij het leven. Moeten we het dan wel wegstoppen, ook bij kinderen?

Roberts zegt vervolgens in zijn lied dat zijn medemensen voor zijn lichaam moeten zorgen, maar zijn ziel? Dat is een ander verhaal. Ook al blijkt uit het lied geen vastomlijnd geloof, er is wel degelijk een geloof in de ziel. Hij zegt dat hij niet weet wat er na dit leven met hem gebeurt: hemel, hel of de Grote Uitgestrektheid. Mensen uit vele godsdiensten hebben geen concrete aanwijzingen over een leven na dit leven. Maar mocht Roberts zijn Maker of Schepper ontmoeten, dan zou hij die Maker nog graag een paar vragen willen stellen.

Het christelijk geloof is in dit lied nog volop aanwezig, maar er worden vraagtekens bij gezet en andere opties overwogen. Roberts zegt zelfs dat hij niet zeker ’kan’ zijn van een leven na dit leven. Het traditionele christelijke geloof heeft daar trouwens wel ideeën bij. Er is een zekerheid door het sterven en de opstanding van Jezus uit de dood. En andere religies geven hun aanwijzingen, maar dan nog blijven er veel vragen.

Ik vind het wel heel herkenbaar dat elke gelovige zijn of haar Maker nog wel een paar vragen zou willen stellen. Hoe zit het eigenlijk met … ? En wat van …?

Maar wat je geloof of overtuiging ook is, dit lied is een goede manier om stil te staan bij onze sterfelijkheid en eens na te denken over een leven na dit leven. 

Het bekende gebed ‘Heer, maak ons instrument van uw vrede’ dat aan St. Franciscus toegeschreven is, stamt zeer waarschijnlijk uit de twintigste eeuw. Dat schrijft Egidio Picucci in de ‘L’Osservatore Romano’, de semiofficiële krant van het Vaticaan, in de uitgave van 19-20 januari 2009.

‘L’Osservatore Romano’ schrijft dat het populaire gebed zeer waarschijnlijk geschreven is in het begin van de twintigste eeuw, omdat het in 1912 voor het eerst werd geciteerd in een Franse krant. In 1916 is het op verzoek van paus Benedictus XV op de voorpagina van ‘L’Osservatore Romano’ afgedrukt. Mede door de verschrikkingen van de oorlogsjaren werd het gebed heel populair.

Historicus Alberto Melloni van het persagentschap AP wijst erop dat ‘L’Osservatore Romano’ het wellicht bij het rechte eind heeft:

“St. Franciscus sprak het Italiaans van de jaren 1200 en gebruikte dit soort taal niet. Het gebed is uitgesproken franciscaans van inspiratie, maar St. Franciscus is niet zelf de auteur.”

Het doet niets af aan de zeggingskracht van dit gebed:

Heer, maak mij een instrument van uw vrede.
Laat mij liefde brengen waar haat is.
Laat mij vergeving brengen waar schuld is.
Laat mij eenheid brengen waar tweedracht is.
Laat mij waarheid brengen waar dwaling is.
Laat mij geloof brengen waar twijfel is.
Laat mij hoop brengen waar wanhoop is.
Laat mij licht brengen waar duisternis is.
Laat mij vreugde brengen waar verdriet is.

Heer, maak dat ik er meer op uit ben
te troosten dan getroost te worden,
te begrijpen dan begrepen te worden,
te beminnen dan bemind te worden.
Want door te geven ontvangen we,
door onszelf te vergeten vinden we,
door te vergeven wordt ons vergeven,
door te sterven verrijzen we tot het eeuwige leven.
Amen.

Een bekende en mooie Engelse vertaling is te vinden in het handboek voor Anonieme Alcoholisten in Amerika.

Lord, make me a channel of thy peace;
that where there is hatred, I may bring love;
that where there is wrong, I may bring the spirit of forgiveness;
that where there is discord, I may bring harmony;
that where there is error, I may bring truth;
that where there is doubt, I may bring faith;
that where there is despair, I may bring hope;
that where there are shadows, I may bring light;
that where there is sadness, I may bring joy.

Lord, grant that I may seek rather to comfort than to be comforted;
to understand, than to be understood;
to love, than to be loved.
For it is by self-forgetting that one finds.
It is by forgiving that one is forgiven.
It is by dying that one awakens to eternal life.
Amen.

Het gebed is verschillende keren op muziek gezet, maar de mooiste toonzetting vind ik die van Sebastian Temple: ‘Make Me A Channel of Your Peace’. In een bericht op mijn blog ’Muziek met Pit’ is een muziekvideo van dit lied te vinden in een uitvoering van Andrew Johnston (en links naar twee andere uitvoeringen).

Make me a channel of your peace,
Where there is hatred let me bring your love,
Where there is injury your pardon Lord,
And where there’s doubt true faith in you.

Make me a channel of your peace,
Where there’s despair in life, let me bring hope,
Where there is darkness, only light,
And where there’s sadness, ever joy. 

O Master grant that I may never seek,
So much to be consoled as to console,
To be understood as to understand,
To be loved as to love with all my soul.

Make me a channel of your peace,
It is in pardoning that we are pardoned,
In giving to all men that we receive
And in dying that we are born to eternal life.

Dit was één van prinses Diana’s meest geliefde liederen en het werd gezongen bij haar begrafenis. Het wordt ook elk jaar bij de Britse dodenherdenking gezongen.

De componist Sebastian Temple is geboren in Zuid Afrika op 12 februari 1928. Zijn jonge jaren bracht hij door op het platteland. Zijn moeder stierf toen hij drie jaar oud was en daarna hebben zijn grootouders hem opgevoed. Hij nam de Franciscaanse levensstijl over en werd een seculiere Franciscaan. Veel van zijn tijd besteedde hij aan het componeren van kerkmuziek.