P I T T I G

Michael Jackson is overleden. Iemand die ik van mijn eerste popdagen af ken, veelvuldig heb beluisterd en bekeken, dansjes heb nagedaan, is plotseling gestorven. Schokkend en triest voor zijn familie en daarnaast voor miljoenen fans wereldwijd. Zijn dans, muziek en historische videoclips blijven bewaard. Van dat laatste is ‘Thriller’ natuurlijk fenomenaal, maar hij heeft zoveel bijzondere clips gemaakt. Ik denk dat één nummer en video, meer nog dan de anderen, iets over Michael Jackson zegt. En daarin hoor ik zijn stem klinken – op meerdere manieren.

tekst

What about sunrise? What about rain? What about all the things that you said we were to gain? What about killing fields? Is there a time? What about all the things that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the blood we’ve shed before? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

What have we done to the world? Look what we’ve done! What about all the peace that you pledge your only son…? What about flowering fields? Is there a time? What about all the dreams that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the children dead from war? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

I used to dream. I used to glance beyond the stars. Now I don’t know where we are, although I know we’ve drifted far…

In the background: What about us?
Hey, what about yesterday? The heavens are falling down, I can’t even breathe! What about Africans? … What about nature’s worth? It’s our planet’s womb! What about animals? We’ve turned kingdoms to dust! What about elephants? Have we lost their trust?  What about crying whales? We’re ravaging the seas! What about forest trails? Burnt despite our pleas! What about the holy land? Torn apart by creed? What about the common man? Can’t we set him free? What about children dying? Can’t you hear them cry? Where did we go wrong? Someone tell me why! …  What about death again? Do we give a damn?

Geloofde Michael Jackson in sprookjes?

De ingang tot zijn landgoed Neverland. De naam is afkomstig uit het verhaal van Peter Pan.

Is deze videoclip niet te sentimenteel, te emotioneel, te naïef? Alles (nou ja, bijna alles) komt weer goed: gekapte bomen gaan weer rechtop staan, vervuiling keert terug in de schoorstenen van fabrieken, een tank en soldaten worden weggeblazen door de wind en zelfs iemand die doodgeschoten is, opent weer zijn ogen !

Is dat niet onrealistisch? Is deze clip een verlengstuk van de sprookjeswereld die Michael Jackson voor zichzelf geschapen had? Hij heeft vaak idealistische muziek geschreven: We Are The World, Black and White, Heal the World, Man in the Mirror, Beat It, They Don’t Really Care About Us, etc. Zijn die idealistische clips niet stuk voor stuk exponenten van een Amerikaanse cultuur die een voorkeur heeft voor ‘happy endings’ en alles-komt-eens-goed-toekomstdromen? 

Misschien, misschien niet.

Wat gebeurt er eigenlijk in deze clip?

Het probleem is niet dat de slechte zaken in deze clip verzwegen worden. De tekst van het lied gaat zelfs niet verder dan het stellen van vragen over wat er fout gaat. En de clip confronteert ons keihard met de dingen die verkeerd gaan in onze wereld. Er worden daarvoor emotionele – aangrijpende – beelden gebruikt: de dode olifant met een dood kleintje ernaast, de vader die in de resten van een kapot huis het fietsje van zijn dochtertje ziet en zich goede tijden herinnert (Kosovo? dat speelde toen toch?). We zien het zoals het is — daar ligt het probleem niet. Het probleem is dat het in de clip zo wonderlijk goed komt – dat er een happy ending is.

Maar wacht eens even – hebben de Amerikanen wel een patent op happy endings? Hebben we niet allemaal een voorkeur voor een het-komt-eens-goed  verhaal ? Als ik zie hoeveel mensen in reacties op YouTube zeggen dat Michael Jackson het nu beter heeft – en dat zijn mensen uit allerlei delen van de wereld – dan is er een algemeen menselijke hoop dat het eens beter zal worden. Als die betere wereld hier niet is, dan wel in een volgend leven. Dromen we niet allemaal van die betere wereld waar deze clip ons op wijst?

In 1999 ontving Michael Jackson een Lifetime Achievement Award uit handen van Nelson Mandela.

Wat ik juist in de clip heel opvallend vind, is dat het anders wordt zodra Michael Jackson – en met hem vele achtergrond stemmen - vragen gaan stellen. Dan komt er verandering! Dan gaat de wind over de aarde waaien en blaast alles goed.

Verhalen uit de bijbel spreken ook over de wind als een symbool van de heilige Geest van God. Die Geest vernieuwt de aarde en zal eens alles weer heel maken. Sluit deze clip bij die bijbelse beeldspraak aan?

Dit is wat er volgens mij in deze clip gebeurt: 

Als we vragen gaan stellen, als we gaan beseffen dat het zo niet verder kan, als we ons gaan voorstellen dat het anders kan, dan… dan begint er iets te veranderen. Toch?

Oordeel, spot en beschuldigingen

Er klinken ook andere stemmen dan de stem van de ‘Koning van de pop’. Sommige stemmen roepen: pedofilie! Sommige stemmen spotten om de veranderingen aan zijn uiterlijk, aan zijn levensstijl en excentriek gedrag. Voor de rechter is hij vrijgesproken van de aanklachten en degene die hem beschuldigden hebben bekend dat het hen om het geld te doen was. (Zie hier voor meer info). Ook op YouTube zijn er mensen die na zijn dood nog van alles over hem moeten zeggen:

To hell with Michael Jackson! He was a sick-minded child molester who fell deep in to depression and dependency on heavy pharmaceuticals because he could no longer live or cope with the amount of times he slept naked with little children. Creating the moonwalk does NOT provide justification for child molestation, sorry.

In Maleisië, in de schaduw van de Petronas Towers, vult het overlijdensbericht van Michael Jackson de voorpagina.

Is dit provocerend bedoeld? Gebrek aan aandacht? Uit frustratie? Zelf slachtoffer geweest? Wie zal het zeggen? Maar waarom toch zo’n hard oordeel als je hem – naar alle waarschijnlijkheid – absoluut niet kende? Zoveel mensen wisten van alles over hem te vertellen: hoe gek hij was, hoe hij zich continu liet ‘verbouwen’ en vooral waarom hij dat deed. Als hij uitlegde dat hij een ziekte had, geloofden ze dat vervolgens ook niet. Maar wie weet er echt wat hij had en wat zijn motieven waren? De keer dat hij z’n baby over een balkon laat bungelen is natuurlijk onverantwoord, maar zijn alle mensen dan zelf zo verantwoord bezig dat ze een oordeel over hem kunnen vellen? Hij strooide met geld, maar welke snel rijk geworden miljonairs kennen niet problemen om goed met geld om te gaan?

Waarom moeten we toch zo over andere mensen oordelen? Michael Jackson was geen heilige, maar veel van zijn goede werk voor kinderen wereldwijd is nooit zo onder de aandacht gekomen. En blijkbaar heeft hij miljoenen geïnspireerd. Als je naar de reacties bij zijn clips op YouTube kijkt, is er een continue stroom van dankbetuigingen van mensen wereldwijd. Elke seconde reageert er wel iemand op één van zijn clips en dat gaat al dagen zo door.

De meeste critische stemmen zijn nu verstomd. Hij was ook maar een mens, blijkt wel. Net zo afhankelijk van medicijnen als de meeste Westerlingen en net zo sterfelijk als iedereen.

De stem van Michael Jackson

Ik heb nu genoeg aan zijn stem – die stem klinkt in zijn muziek, in zijn teksten, in zijn videoclips. Die stem klinkt ook nog op een andere manier – namelijk in een sentimenteel, naïef nummer als ‘Earth song’ dat mij toch tot denken en actie aanzet.

Zoals iemand op YouTube bij ‘Earth Song’ als reactie plaatste:

RIP MJ. We will change.

Die persoon heeft blijkbaar ook Michael Jackson’s stem gehoord.

Delen zijn overgenomen van mijn muziekblog ‘Muziek met Pit’.

De hele film of documentaire ‘Koyaanisqatsi’ is op internet gezet!

Hypnotiserend, meditatief, filosofisch, new age, dramatisch, beschouwend, kritisch, milieubewust, spiegelend – hoe moet je deze film precies omschrijven? Sommigen zullen misschien andere woorden als ’saai’, ‘sloom’ of ‘te diepzinnig’ of gewoon ‘te langzaam voor onze tijd’ gebruiken. Hoe dan ook, deze film is een monument in de geschiedenis van de film.

Aan de hand van profetieën uit de Hopi – indianen cultuur wordt de aarde en alles daarop bekeken vanuit de lucht, vanaf de grond, in slowmotion of juist versneld. Hierdoor gaan allerlei elementen van de aarde er ineens anders uit zien. Je legt verbanden die je eerst niet zag.

Wikipedia zegt:

In the Hopi language, the word Koyaanisqatsi means ‘crazy life, life in turmoil, life out of balance, life disintegrating, a state of life that calls for another way of living’, and the film implies that modern humanity is living in such a way. The film is the first in the Qatsi trilogy of films: it is followed by Powaqqatsi (1988) and Naqoyqatsi (2002). The trilogy depicts different aspects of the relationship between humans, nature, and technology. Koyaanisqatsi is the best known of the trilogy and is considered a cult film.

Enkele reacties op YouTube:

“G. Reggio and Phylip Glass created one of the masterpieces of all times. The sad part of the story is that what they portray in the film, the abrupt and unavoidable fall of our civilitation, is today much closer than it was in 1980, and will occur during this century. It’s not a wild prophecy, it’s just applying mathematics to our social and economic development vs resources available. The final scene of the film (this video) can’t be more defining of what is to come soon.”

“to me it’s the journey and the inevitable fall. the loss of control, or maybe just the illusion of being in control. best scene in the movie. beautiful.”

Wat heeft deze film mij gedaan? Wat heb ik er aan overgehouden?

• Ik ben met andere ogen naar de wereld gaan kijken. Het geeft een heel ander perspectief op onze wereld
• Wij mensen horen bij elkaar.
• We hebben de aarde getekend (bekrast?) met onze wegen, fabrieken en gebouwen.
• Ons leven is een stroom.
• Wolken en water, zand en bergen, mensen en mieren, steden en computerchips — ze lijken eigenlijk erg op elkaar als je de beelden vergroot, verkleind, versneld of vertraagd.
• De drukte van de stad is een mierenhoop… of gewoon gekte en razernij.
• Het kan heel goed mis gaan.

Maar de film geeft me ook gewoon een tijd van rust en bezinning. En het is een mooi beeld van het leven in Amerika in de 70′er en begin 80′er jaren.

Zie ook mijn top 10 films – juni 2009

Microcosmos – een bekroonde documentaire over insecten – is erg boeiend – echt waar! Het zal je anders doen kijken naar die beestjes waar je dagelijks aan voorbij loopt.

Vergelijk ook deze beroemde en diepzinnige woorden van William Blake uit zijn gedicht Auguries of Innocence.

Theo Maassen in het cabaretprogramma ‘Funktioneel Naakt’ over overvloed, schaarste en wat de bedoeling is. Hoe scherp kan humor dan zijn!

Een reclamefilm van Greenpeace met de titel ‘Take A Deep Breath’.  Deze geweldig mooie en kunstzinnige reclamefilm wijst op het verband tussen onze ademhaling en de zee.

Dit heb ik altijd al willen maken, zo’n video van de seizoenen. Fascinerende beelden.

Een deel van de Adelaarsnevel dat in z'n geheel 70 bij 55 lichtjaren groot is. Het bevindt zich in het sterrenbeeld Slang. Deze zogenaamde 'Pilaren van de schepping' zijn een geboorteplaats van sterren.

Wat een ontdekking was het: een site met foto’s die door de ruimte-telescoop Hubble zijn genomen. Hubble draait als een satelliet rond de aarde en kan door het ontbreken van een atmosfeer in de ruimte hele scherpe afbeeldingen van verre astronomische objecten maken. En die afbeeldingen vind ik verbijsterend en fascinerend.

De afstanden en grootte van de objecten die gefotografeerd zijn doen m’n voorstellingsvermogen duizelen. Wat een enorme ruimte is er daar boven.  Wat stelt de aarde eigenlijk weinig voor. Voor een materialist – kort door de bocht gedefinieerd als iemand die alleen gelooft in de materie en wat hij/zij kan zien en voelen – voor iemand met die overtuiging moeten deze foto’s toch erg schokkend zijn, stel ik me zo voor. Van alle materie in het heelal is ons melkwegstelsel maar een klein stukje en de aarde weer een miniscuul klein stukje van dat melkwegstelsel en wij mensen weer een microscopisch klein stukje op die aarde. Zijn wij mensen eigenlijk wel iets waard in zo’n onmetelijk heelal ?

Ook voor mezelf als gelovige roepen deze foto’s veel vragen op.

Waarom krijgen wij op aarde zoveel aandacht van God, terwijl er nog zo’n onmetelijke heelal buiten ons is? Is die ‘aandacht van God’, die in alle godsdiensten wordt veronderstelt, wel terecht? Zeker in het christelijk geloof waar de nadruk ligt op het sturen van Jezus – Gods Zoon – naar de aarde, dat miscroscopisch kleine stipje… Stellen we onszelf niet teveel voor alsof wij een speciaal plekje bij zo’n grote God hebben ? Zelfs in het geval dat Jezus als Gods Zoon naar deze aarde gekomen is?

Larry Norman (†2008) had daar ook al over nagedacht en zong deze regels in zijn lied ‘UFO’:

“If there’s life on other planets,
than I’m sure that He must know
and He’s been there once already
and has died to save their souls.”

Uit deze woorden spreekt een groot vertrouwen dat de manier waarop God met ons omgaat, ook geldt voor alle mogelijke andere levensvormen elders. Hoe mooi ik de zin van Larry Norman ook vind, ik heb er zo mijn twijfels bij. Hebben ze inderdaad op die andere plaatsen gezondigd? De onderliggende gedachte is namelijk: leven = zonde ? En is deze zin niet een voorbeeld van geocentrisme waarbij de aarde als middelpunt van het heelal wordt gezien? Of in ieder geval de gebeurtenissen op aarde als centraal voor het heelal? Maar zou dat echt zo zijn? Als ik naar deze foto’s kijk, weet ik het niet zo zeker.

Narwal - de eenhoorn van de zee

Dumbo Octopus

Als ik deze foto´s uit het heelal zie, denk ik: Wat beelden we onszelf toch in dat we heel belangrijk zijn! Ik leef soms alsof de aarde om mij draait, maar dat is een groot waanidee. Deze foto’s relativeren dat heel snel.

De Sombrero sterrenstelsel in het sterrenbeeld Maagd, waarin volgens berekeningen zich een uitzonderlijk groot zwart gat moet bevinden.

En dan die wonderlijke vormen. Het is pure kunst. Abstracte schilderijen en tekeningen van hallucinaties zijn er niets bij. De werkelijkheid is meer bizar dan fictie en fantasie!

Maar wat ik er soms allemaal bij denk, uiteindelijk vind ik deze foto’s gewoon mooi om naar te kijken.

De Cat's Eye nevel - deze foto heeft bewerkingen ondergaan zodat verschillende structuren van de nevel duidelijk worden.

Op 20.000 lichtjaren van ons vandaan bevind zich, aan de buitenste rand van ons melkwegstelsel, 'V838 Monocerotis' - een enorme rode ster. Deze gaf in 2002 een sterke puls af waardoor sterrenstof rondom de ster werd verlicht.

•   Dankzij de blog van ‘Treebeard31′ ontdekte ik deze foto’s.
•  Veel meer informatie is te vinden op de site van de Hubble.

————————–

UPDATE 23 juni 2009

Zie ook de post ‘Spectaculaire beelden uit het heelal met mooie muziek’ voor een aantal – soms bewegende – beelden van de sterrenstelsels die hierboven zijn genoemd.

Als je de hele wereld vergelijkt met een dorp van 100 inwoners en rekening houdt met alle bestaande verhoudingen, dan zou dit dorp bestaan uit:

• 57 Aziaten – 21 Europeanen – 14 Amerikanen – 8 Afrikanen
• 52 vrouwen – 48 mannen
• 70 niet-blanken – 30 blanken
• 70 niet-christenen – 30 christenen
• 89 hetero’s – 11 homo’s
• 6 personen zouden 59% van de totale wereldrijkdom bezitten
• 80 zouden dakloos zijn
• 70 zouden analfabeet zijn
• 1 zou sterven
• 2 zouden geboren worden
• 1 zou een PC hebben
• 1 zou een diploma hebben

En hoe zit met mij?

Als ik deze morgen wakker ben geworden en ik ben niet ziek, dan ben ik gelukkiger dan 1 miljoen mensen die in de komende dagen zullen sterven.

Als ik nooit oorlog, eenzaamheid, honger of het lijden van de gewonden heb meegemaakt, dan ben ik gelukkiger dan 500 miljoen mensen in de wereld.

Als ik naar de kerk kan gaan zonder me bedreigd te voelen, zonder gearresteerd te worden of zonder dat ik gedood wordt, dan ben ik gelukkiger dan 3 miljard mensen in de wereld.

Als ik eten in de koelkast heb liggen, gekleed ben, een dak en een bed heb, dan ben ik rijker dan 75% van de inwoners van de wereld.

Als  ik een bankrekening heb, een beetje geld in je portefeuille of een beetje kleingeld in een doosje, dan hoor ik bij de 8% rijkste mensen van de wereld.

(Ooit eens in een powerpoint presentatie toegestuurd gekregen)

Vanaf de rand van ons zonnestelsel, in de verhoudingen van de ruimte dus eigenlijk heel dichtbij, is er een foto van de aarde gemaakt. Als je goed naar de foto hieronder kijkt, zie je in de oranje zonnestraal rechts – iets onder het midden – een klein wit stipje. Dat kleine stipje, dat zijn wij. Dat is de aarde. De gekleurde strepen zijn het zonlicht dat weerkaatst van de ruimtesonde Voyager. De vlekkerigheid in de foto is het gevolg van de vele sterren die op de achtergrond schijnen. Het is eigenlijk allemaal sterrenlicht dat op miljoenen lichtjaren een soort achtergrond voor de aarde vormt.

In 1994 hield Carl Sagan naar aanleiding van deze foto een beroemd geworden toespraak aan de Universiteit van Cornell.

“Het is ons gelukt vanuit de ruimte deze foto te maken en als je er naar kijkt zie je een stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Daarop heeft iedereen van wie je ooit gehoord hebt, elk mens dat ooit geleefd heeft, hun leven doorgebracht. Het is de verzameling van al onze vreugde en ons lijden, duizenden zelfverzekerde religies, ideologiën en economische theorieën, elke jager en verzamelaar, elke held en lafaard, elke schepper en vernietiger van beschavingen, elke koning en knecht, elk verliefd stelletje, elk hoopvol kind, elke moeder en vader, elke uitvinder en ontdekkingsreiziger, elke leraar in moraal, elke corrupte politicus, elke superster, elke hoogste leider, elke heilige en zondaar in de geschiedenis van de mensheid, heeft op dat stukje stof geleefd, dat daar in een zonnestraal is gevangen.

De aarde is een zeer klein podium in een grote kosmische arena. Denk eens aan de rivieren van bloed die door generaals en keizers zijn verspild zodat ze in glorie en triomf de tijdelijke meesters van een fractie van dat stipje zouden worden. Denk aan de eindeloze wreedheden die de bewoners van een klein hoekje van dat stipje begingen op de nauwelijks zichtbare bewoners van een ander hoekje van dat stipje. Hoe vaak waren er misverstanden, hoe graag wilden ze elkaar doden, hoe extreem was hun haat. Al de houdingen die we aannemen, ons ingebeelde idee dat we heel belangrijk zijn, de misleiding dat we een of andere bijzondere positie in het universum hebben, worden aangevochten door dit puntje van bleek licht. Onze planeet is een eenzaam spatje in een groot omvattend kosmisch duister. In onze onzichtbaarheid –  temidden van al die uitgestrekheid — is er geen aanwijzing dat er hulp van elders zal komen om ons van onszelf te redden… Het is aan ons.

Er wordt gezegd dat astronomie een mens nederig maakt en ik wil er aan toe voegen, eat het een karaktervormende ervaring is. Naar mijn idee is er waarschijnlijk geen beter voorbeeld van de dwaasheid van menselijke zelfingenomenheid dan dit verre beeld van ons kleine wereldje. Het onderstreept voor mij onze verantwoordelijkheid om vriendelijker met elkaar om te gaan en de bleke blauwe stip te bewaren en te koesteren – het is het enige ‘thuis’ dat we ooit gekend hebben.”

Wijze – mag ik zeggen pittige – woorden van Carl Sagan.

Op Youtube is een  indrukwekkende videopresentatie van deze woorden te zien:

Originele tekst:

“We succeeded in taking that picture [from deep space], and, if you look at it, you see a dot. That’s here. That’s home. That’s us. On it, everyone you ever heard of, every human being who ever lived, lived out their lives. The aggregate of all our joys and sufferings, thousands of confident religions, ideologies and economic doctrines, every hunter and forager, every hero and coward, every creator and destroyer of civilizations, every king and peasant, every young couple in love, every hopeful child, every mother and father, every inventor and explorer, every teacher of morals, every corrupt politician, every superstar, every supreme leader, every saint and sinner in the history of our species, lived there on a mote of dust, suspended in a sunbeam.

The earth is a very small stage in a vast cosmic arena. Think of the rivers of blood spilled by all those generals and emperors so that in glory and in triumph they could become the momentary masters of a fraction of a dot. Think of the endless cruelties visited by the inhabitants of one corner of the dot on scarcely distinguishable inhabitants of some other corner of the dot. How frequent their misunderstandings, how eager they are to kill one another, how fervent their hatreds. Our posturings, our imagined self-importance, the delusion that we have some privileged position in the universe, are challenged by this point of pale light. Our planet is a lonely speck in the great enveloping cosmic dark. In our obscurity — in all this vastness — there is no hint that help will come from elsewhere to save us from ourselves… It is up to us. It’s been said that astronomy is a humbling, and I might add, a character-building experience. To my mind, there is perhaps no better demonstration of the folly of human conceits than this distant image of our tiny world. To me, it underscores our responsibility to deal more kindly with one another and to preserve and cherish that pale blue dot, the only home we’ve ever known.”

(Tekst afkomstig van deze website en op een enkel punt aangepast aan de ingesproken tekst van Carl Sagan die op Youtube te horen is.)