P I T T I G

Michael Jackson is overleden. Iemand die ik van mijn eerste popdagen af ken, veelvuldig heb beluisterd en bekeken, dansjes heb nagedaan, is plotseling gestorven. Schokkend en triest voor zijn familie en daarnaast voor miljoenen fans wereldwijd. Zijn dans, muziek en historische videoclips blijven bewaard. Van dat laatste is ‘Thriller’ natuurlijk fenomenaal, maar hij heeft zoveel bijzondere clips gemaakt. Ik denk dat één nummer en video, meer nog dan de anderen, iets over Michael Jackson zegt. En daarin hoor ik zijn stem klinken – op meerdere manieren.

tekst

What about sunrise? What about rain? What about all the things that you said we were to gain? What about killing fields? Is there a time? What about all the things that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the blood we’ve shed before? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

What have we done to the world? Look what we’ve done! What about all the peace that you pledge your only son…? What about flowering fields? Is there a time? What about all the dreams that you said was yours and mine…? Did you ever stop to notice all the children dead from war? Did you ever stop to notice this crying earth, this weeping shore?

I used to dream. I used to glance beyond the stars. Now I don’t know where we are, although I know we’ve drifted far…

In the background: What about us?
Hey, what about yesterday? The heavens are falling down, I can’t even breathe! What about Africans? … What about nature’s worth? It’s our planet’s womb! What about animals? We’ve turned kingdoms to dust! What about elephants? Have we lost their trust?  What about crying whales? We’re ravaging the seas! What about forest trails? Burnt despite our pleas! What about the holy land? Torn apart by creed? What about the common man? Can’t we set him free? What about children dying? Can’t you hear them cry? Where did we go wrong? Someone tell me why! …  What about death again? Do we give a damn?

Geloofde Michael Jackson in sprookjes?

De ingang tot zijn landgoed Neverland. De naam is afkomstig uit het verhaal van Peter Pan.

Is deze videoclip niet te sentimenteel, te emotioneel, te naïef? Alles (nou ja, bijna alles) komt weer goed: gekapte bomen gaan weer rechtop staan, vervuiling keert terug in de schoorstenen van fabrieken, een tank en soldaten worden weggeblazen door de wind en zelfs iemand die doodgeschoten is, opent weer zijn ogen !

Is dat niet onrealistisch? Is deze clip een verlengstuk van de sprookjeswereld die Michael Jackson voor zichzelf geschapen had? Hij heeft vaak idealistische muziek geschreven: We Are The World, Black and White, Heal the World, Man in the Mirror, Beat It, They Don’t Really Care About Us, etc. Zijn die idealistische clips niet stuk voor stuk exponenten van een Amerikaanse cultuur die een voorkeur heeft voor ‘happy endings’ en alles-komt-eens-goed-toekomstdromen? 

Misschien, misschien niet.

Wat gebeurt er eigenlijk in deze clip?

Het probleem is niet dat de slechte zaken in deze clip verzwegen worden. De tekst van het lied gaat zelfs niet verder dan het stellen van vragen over wat er fout gaat. En de clip confronteert ons keihard met de dingen die verkeerd gaan in onze wereld. Er worden daarvoor emotionele – aangrijpende – beelden gebruikt: de dode olifant met een dood kleintje ernaast, de vader die in de resten van een kapot huis het fietsje van zijn dochtertje ziet en zich goede tijden herinnert (Kosovo? dat speelde toen toch?). We zien het zoals het is — daar ligt het probleem niet. Het probleem is dat het in de clip zo wonderlijk goed komt – dat er een happy ending is.

Maar wacht eens even – hebben de Amerikanen wel een patent op happy endings? Hebben we niet allemaal een voorkeur voor een het-komt-eens-goed  verhaal ? Als ik zie hoeveel mensen in reacties op YouTube zeggen dat Michael Jackson het nu beter heeft – en dat zijn mensen uit allerlei delen van de wereld – dan is er een algemeen menselijke hoop dat het eens beter zal worden. Als die betere wereld hier niet is, dan wel in een volgend leven. Dromen we niet allemaal van die betere wereld waar deze clip ons op wijst?

In 1999 ontving Michael Jackson een Lifetime Achievement Award uit handen van Nelson Mandela.

Wat ik juist in de clip heel opvallend vind, is dat het anders wordt zodra Michael Jackson – en met hem vele achtergrond stemmen - vragen gaan stellen. Dan komt er verandering! Dan gaat de wind over de aarde waaien en blaast alles goed.

Verhalen uit de bijbel spreken ook over de wind als een symbool van de heilige Geest van God. Die Geest vernieuwt de aarde en zal eens alles weer heel maken. Sluit deze clip bij die bijbelse beeldspraak aan?

Dit is wat er volgens mij in deze clip gebeurt: 

Als we vragen gaan stellen, als we gaan beseffen dat het zo niet verder kan, als we ons gaan voorstellen dat het anders kan, dan… dan begint er iets te veranderen. Toch?

Oordeel, spot en beschuldigingen

Er klinken ook andere stemmen dan de stem van de ‘Koning van de pop’. Sommige stemmen roepen: pedofilie! Sommige stemmen spotten om de veranderingen aan zijn uiterlijk, aan zijn levensstijl en excentriek gedrag. Voor de rechter is hij vrijgesproken van de aanklachten en degene die hem beschuldigden hebben bekend dat het hen om het geld te doen was. (Zie hier voor meer info). Ook op YouTube zijn er mensen die na zijn dood nog van alles over hem moeten zeggen:

To hell with Michael Jackson! He was a sick-minded child molester who fell deep in to depression and dependency on heavy pharmaceuticals because he could no longer live or cope with the amount of times he slept naked with little children. Creating the moonwalk does NOT provide justification for child molestation, sorry.

In Maleisië, in de schaduw van de Petronas Towers, vult het overlijdensbericht van Michael Jackson de voorpagina.

Is dit provocerend bedoeld? Gebrek aan aandacht? Uit frustratie? Zelf slachtoffer geweest? Wie zal het zeggen? Maar waarom toch zo’n hard oordeel als je hem – naar alle waarschijnlijkheid – absoluut niet kende? Zoveel mensen wisten van alles over hem te vertellen: hoe gek hij was, hoe hij zich continu liet ‘verbouwen’ en vooral waarom hij dat deed. Als hij uitlegde dat hij een ziekte had, geloofden ze dat vervolgens ook niet. Maar wie weet er echt wat hij had en wat zijn motieven waren? De keer dat hij z’n baby over een balkon laat bungelen is natuurlijk onverantwoord, maar zijn alle mensen dan zelf zo verantwoord bezig dat ze een oordeel over hem kunnen vellen? Hij strooide met geld, maar welke snel rijk geworden miljonairs kennen niet problemen om goed met geld om te gaan?

Waarom moeten we toch zo over andere mensen oordelen? Michael Jackson was geen heilige, maar veel van zijn goede werk voor kinderen wereldwijd is nooit zo onder de aandacht gekomen. En blijkbaar heeft hij miljoenen geïnspireerd. Als je naar de reacties bij zijn clips op YouTube kijkt, is er een continue stroom van dankbetuigingen van mensen wereldwijd. Elke seconde reageert er wel iemand op één van zijn clips en dat gaat al dagen zo door.

De meeste critische stemmen zijn nu verstomd. Hij was ook maar een mens, blijkt wel. Net zo afhankelijk van medicijnen als de meeste Westerlingen en net zo sterfelijk als iedereen.

De stem van Michael Jackson

Ik heb nu genoeg aan zijn stem – die stem klinkt in zijn muziek, in zijn teksten, in zijn videoclips. Die stem klinkt ook nog op een andere manier – namelijk in een sentimenteel, naïef nummer als ‘Earth song’ dat mij toch tot denken en actie aanzet.

Zoals iemand op YouTube bij ‘Earth Song’ als reactie plaatste:

RIP MJ. We will change.

Die persoon heeft blijkbaar ook Michael Jackson’s stem gehoord.

Delen zijn overgenomen van mijn muziekblog ‘Muziek met Pit’.

Een oude man aan de piano blikt terug op zijn leven.

Een animatievideo van Aniboom met de schitterende, emotionele muziek van Yann Tiersen – oorspronkeliijk uit de film Amelie.

If people base their identity on identifying with authority, freedom causes anxiety. They must then conceal the victim in themselves by resorting to violence against others.

— — — Arno Gruen

Hier zijn een paar documentaires die op verschillende manieren indruk op me hebben gemaakt:

Liberia: An Uncivil War (2004)

Deze documentaire zag ik voor het eerst ‘s avonds laat op tv en het maakte een verpletterende indruk. Het is een eerstehandse blik in de Liberiaanse burgeroorlog. Ik stond versteld van de Westerse onverschilligheid en vooral van het geweld dat volkomen willekeurig en zinloos is.

Engelse samenvatting: While Jonathan Stack filmed in Monrovia capturing the last months of President Charles Taylor’s regime, James Brabazon traveled with the LURD rebel army as they marched on the capital city. The filmmakers gained extraordinary access to both sides in the conflict and the film gives a palpable sense of life in a war zone.

Kijk op de pagina video – politiek voor een van de delen van deze documentaire. Deze documentaire staat (in 6 delen) geheel op YouTube.

Grizzly Man (2005)

“In Nature there are boundaries. One man spent the last 13 years of his life crossing them.”

Een bijzondere documentaire vanwege de prachtige natuurbeelden en de bijzondere stap van de grizzlybeer expert Timothy Treadwell om tussen de beren te gaan leven. Die keuze heeft een gruwelijke dood tot gevolg.

Het is een ontroerende, tragische documentaire van iemand die andere wegen gaat dan de massa en zijn leven geeft voor dat waar hij in gelooft.

Long Way Down (2007)

Ewan McGregor en Charley Boorman gaan op hun motorfietsen van John O’Groats, een plaats in het uiterste noorden van Groot Brittanië, naar het zuidelijkste puntje van Afrika – Kaap de Goede Hoop in Zuid Afrika. Het is een reis die niet zonder gevaar, strijd en tegenslagen is. Maar er zijn ook ontmoetingen met bijzondere mensen, beelden van schitterende natuur, gastvrijheid van hele arme mensen en de vriendschap. 

Alles bij elkaar is het een bijzondere documentaire. Dit reisverslag is in zes delen van elk iets meer dan een uur.

Microcosmos (1997)

Een film met insekten in de hoofdrol! Geen Disney-Pixar insecten, maar echte insekten. Ze zijn van zo dichtbij gefilmd dat je hun leven ‘meemaakt’: wakker worden, eten, liefhebben en vechten. Je ziet een regenbui met regendruppels die voor een tor als bominslagen zijn en rupsen die ritsen als zaten ze in een file.

Deze documentaire heeft vele prijzen gewonnen en is fascinerend en ontspannend. Het deed mij met niieuwe ogen kijken naar de natuur waar ik dagelijks aan voorbij loop. Geweldig! Een aanrader.

Op Googlevideo is de volledige documentaire (niet in DVD kwaliteit!) te bekijken. Zie de embedded video op de pagina Video – Mooi en ontroerend.

No Direction Home – Bob Dylan (2005)

“Songwriter – Rocker – Rebel – Legend”

Een boeiende film van de beroemde filmregisseur Martin Scorcese over de eerste jaren van Bob Dylan’s levensreis: van zijn roots in Minnesota, via zijn begintijd in de koffiehuizen van Greenwich Village tot aan zijn tumulteuze doorbraak als popster in 1966.

We zien Dylan die zijn eigen weg gaat in een omgeving van folkmuziek met al haar idealisme en de tijd van de hippies. Hij blijkt een dichter pur sang te zijn. Zijn contacten met Joan Baez en veel folk-musici krijgen hun verdiende aandacht. Veel concertbeelden, unieke fragmenten en de medewerking van de grootmeester zelf maken het zeer boeiend. Dylan’s commentaar en terugblik zijn het kijken al meer dan waard.

Bijzonder om te zien hoe hij toen reageerde op vragen tijdens persconferenties: scherp en mysterieus. Apart ook om te zien hoe hij werd uitgejouwd door delen van zijn publiek, toen hij overstapte van acoustische naar elektrische muziekinstrumenten…

Deze documentaire schetst een beeld van een heel andere tijd – ook al is het nog maar 50 jaar geleden.

Celebrating Bird – The Triumph of Charlie Parker (1987)

Documentaire over de legendarische jazzsaxofonist Charlie Parker. De documentaire schetst een sfeervol beeld van het Amerika van zijn tijd (1920-1955). De donkere commentaarstem draagt zeker aan het jazz gevoel bij, zonder overheersend te zijn. De film geeft ruim aandacht aan zijn groot talent, de moeilijke omstandigheden waarin hij leefde, zijn verslavingen en zijn vroege dood. En veel van zijn prachtige jazz-vertolkingen zijn te bewonderen en te beluisteren in uniek beeldmateriaal.

‘The Bird’, zoals hij ook genoemd werd, is bepalend geweest voor de overgang van traditionele jazz naar moderne jazz en hij wordt als één van de uitvinders van de bebop-stroming in de jazz beschouwd. Als je van Jazz houdt is deze documentaire een aanrader.

Rowan Atkinson – Laughing Matters (2003)

Erg grappig én leerzaam. De ultieme infotainment documentaire. Rowan Atkinson spreekt als een soort “professor in de humor” over komedies, humor en grappen aan de hand van beelden uit allerlei bronnen: Pink Panther, Monty Python, Charlie Chaplin, The Young Ones etc. etc. En hij beeld zelf op hilarische wijze allerlei technieken en methoden achter humor uit. 

Kijk op de pagina Video – Grappig en scherp voor het eerste deel van deze documentaire die op YouTube staat.

Drie stukjes uit de documentaire: Soul Searching -  The Journey of Thomas Merton

Drie kleine stukjes uit een documentaire van Morgan Atkinson uit oktober 2008. Deze documentaire gaat over het leven van de trappistenmonnik, denker, schrijver, dichter, mysticus, activist en interreligieuze pionier Thomas Merton.

‘Liberia: An Uncivil War’ is een dramatische documentaire. Bij uitzending op tv heeft het een verpletterende indruk op me gemaakt. Een indringende blik in de Liberiaanse burgeroorlog, de Westerse onverschilligheid en het geweld dat volkomen willekeurig en zinloos is.

Deze documentaire staat in 6 delen op YouTube. (Engelse samenvatting: While Jonathan Stack filmed in Monrovia capturing the last months of President Charles Taylor’s regime, James Brabazon traveled with the LURD rebel army as they marched on the capital city. The filmmakers gained extraordinary access to both sides in the conflict and the film gives a palpable sense of life in a war zone.)

(Let op – de video bevat expliciete en schokkende beelden!)

(hieronder deel 3 dat vanaf 4.00 min de verschrikkelijke willekeur van een soldaat met een mortier laat zien.)

Vanaf de rand van ons zonnestelsel, in de verhoudingen van de ruimte dus eigenlijk heel dichtbij, is er een foto van de aarde gemaakt. Als je goed naar de foto hieronder kijkt, zie je in de oranje zonnestraal rechts – iets onder het midden – een klein wit stipje. Dat kleine stipje, dat zijn wij. Dat is de aarde. De gekleurde strepen zijn het zonlicht dat weerkaatst van de ruimtesonde Voyager. De vlekkerigheid in de foto is het gevolg van de vele sterren die op de achtergrond schijnen. Het is eigenlijk allemaal sterrenlicht dat op miljoenen lichtjaren een soort achtergrond voor de aarde vormt.

In 1994 hield Carl Sagan naar aanleiding van deze foto een beroemd geworden toespraak aan de Universiteit van Cornell.

“Het is ons gelukt vanuit de ruimte deze foto te maken en als je er naar kijkt zie je een stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Daarop heeft iedereen van wie je ooit gehoord hebt, elk mens dat ooit geleefd heeft, hun leven doorgebracht. Het is de verzameling van al onze vreugde en ons lijden, duizenden zelfverzekerde religies, ideologiën en economische theorieën, elke jager en verzamelaar, elke held en lafaard, elke schepper en vernietiger van beschavingen, elke koning en knecht, elk verliefd stelletje, elk hoopvol kind, elke moeder en vader, elke uitvinder en ontdekkingsreiziger, elke leraar in moraal, elke corrupte politicus, elke superster, elke hoogste leider, elke heilige en zondaar in de geschiedenis van de mensheid, heeft op dat stukje stof geleefd, dat daar in een zonnestraal is gevangen.

De aarde is een zeer klein podium in een grote kosmische arena. Denk eens aan de rivieren van bloed die door generaals en keizers zijn verspild zodat ze in glorie en triomf de tijdelijke meesters van een fractie van dat stipje zouden worden. Denk aan de eindeloze wreedheden die de bewoners van een klein hoekje van dat stipje begingen op de nauwelijks zichtbare bewoners van een ander hoekje van dat stipje. Hoe vaak waren er misverstanden, hoe graag wilden ze elkaar doden, hoe extreem was hun haat. Al de houdingen die we aannemen, ons ingebeelde idee dat we heel belangrijk zijn, de misleiding dat we een of andere bijzondere positie in het universum hebben, worden aangevochten door dit puntje van bleek licht. Onze planeet is een eenzaam spatje in een groot omvattend kosmisch duister. In onze onzichtbaarheid –  temidden van al die uitgestrekheid — is er geen aanwijzing dat er hulp van elders zal komen om ons van onszelf te redden… Het is aan ons.

Er wordt gezegd dat astronomie een mens nederig maakt en ik wil er aan toe voegen, eat het een karaktervormende ervaring is. Naar mijn idee is er waarschijnlijk geen beter voorbeeld van de dwaasheid van menselijke zelfingenomenheid dan dit verre beeld van ons kleine wereldje. Het onderstreept voor mij onze verantwoordelijkheid om vriendelijker met elkaar om te gaan en de bleke blauwe stip te bewaren en te koesteren – het is het enige ‘thuis’ dat we ooit gekend hebben.”

Wijze – mag ik zeggen pittige – woorden van Carl Sagan.

Op Youtube is een  indrukwekkende videopresentatie van deze woorden te zien:

Originele tekst:

“We succeeded in taking that picture [from deep space], and, if you look at it, you see a dot. That’s here. That’s home. That’s us. On it, everyone you ever heard of, every human being who ever lived, lived out their lives. The aggregate of all our joys and sufferings, thousands of confident religions, ideologies and economic doctrines, every hunter and forager, every hero and coward, every creator and destroyer of civilizations, every king and peasant, every young couple in love, every hopeful child, every mother and father, every inventor and explorer, every teacher of morals, every corrupt politician, every superstar, every supreme leader, every saint and sinner in the history of our species, lived there on a mote of dust, suspended in a sunbeam.

The earth is a very small stage in a vast cosmic arena. Think of the rivers of blood spilled by all those generals and emperors so that in glory and in triumph they could become the momentary masters of a fraction of a dot. Think of the endless cruelties visited by the inhabitants of one corner of the dot on scarcely distinguishable inhabitants of some other corner of the dot. How frequent their misunderstandings, how eager they are to kill one another, how fervent their hatreds. Our posturings, our imagined self-importance, the delusion that we have some privileged position in the universe, are challenged by this point of pale light. Our planet is a lonely speck in the great enveloping cosmic dark. In our obscurity — in all this vastness — there is no hint that help will come from elsewhere to save us from ourselves… It is up to us. It’s been said that astronomy is a humbling, and I might add, a character-building experience. To my mind, there is perhaps no better demonstration of the folly of human conceits than this distant image of our tiny world. To me, it underscores our responsibility to deal more kindly with one another and to preserve and cherish that pale blue dot, the only home we’ve ever known.”

(Tekst afkomstig van deze website en op een enkel punt aangepast aan de ingesproken tekst van Carl Sagan die op Youtube te horen is.)