P I T T I G

De hele film of documentaire ‘Koyaanisqatsi’ is op internet gezet!

Hypnotiserend, meditatief, filosofisch, new age, dramatisch, beschouwend, kritisch, milieubewust, spiegelend – hoe moet je deze film precies omschrijven? Sommigen zullen misschien andere woorden als ’saai’, ‘sloom’ of ‘te diepzinnig’ of gewoon ‘te langzaam voor onze tijd’ gebruiken. Hoe dan ook, deze film is een monument in de geschiedenis van de film.

Aan de hand van profetieën uit de Hopi – indianen cultuur wordt de aarde en alles daarop bekeken vanuit de lucht, vanaf de grond, in slowmotion of juist versneld. Hierdoor gaan allerlei elementen van de aarde er ineens anders uit zien. Je legt verbanden die je eerst niet zag.

Wikipedia zegt:

In the Hopi language, the word Koyaanisqatsi means ‘crazy life, life in turmoil, life out of balance, life disintegrating, a state of life that calls for another way of living’, and the film implies that modern humanity is living in such a way. The film is the first in the Qatsi trilogy of films: it is followed by Powaqqatsi (1988) and Naqoyqatsi (2002). The trilogy depicts different aspects of the relationship between humans, nature, and technology. Koyaanisqatsi is the best known of the trilogy and is considered a cult film.

Enkele reacties op YouTube:

“G. Reggio and Phylip Glass created one of the masterpieces of all times. The sad part of the story is that what they portray in the film, the abrupt and unavoidable fall of our civilitation, is today much closer than it was in 1980, and will occur during this century. It’s not a wild prophecy, it’s just applying mathematics to our social and economic development vs resources available. The final scene of the film (this video) can’t be more defining of what is to come soon.”

“to me it’s the journey and the inevitable fall. the loss of control, or maybe just the illusion of being in control. best scene in the movie. beautiful.”

Wat heeft deze film mij gedaan? Wat heb ik er aan overgehouden?

• Ik ben met andere ogen naar de wereld gaan kijken. Het geeft een heel ander perspectief op onze wereld
• Wij mensen horen bij elkaar.
• We hebben de aarde getekend (bekrast?) met onze wegen, fabrieken en gebouwen.
• Ons leven is een stroom.
• Wolken en water, zand en bergen, mensen en mieren, steden en computerchips — ze lijken eigenlijk erg op elkaar als je de beelden vergroot, verkleind, versneld of vertraagd.
• De drukte van de stad is een mierenhoop… of gewoon gekte en razernij.
• Het kan heel goed mis gaan.

Maar de film geeft me ook gewoon een tijd van rust en bezinning. En het is een mooi beeld van het leven in Amerika in de 70′er en begin 80′er jaren.

Zie ook mijn top 10 films – juni 2009

SABC1 reclame waarin blank en zwart in Zuid Afrika van plaats geruild zijn. Heel ‘apart’ en confronterend om deze wisseling te zien. Hoe zou het zijn als blanken de onderkant van onze samenleving zouden vormen?

Drie stukjes uit de documentaire: Soul Searching -  The Journey of Thomas Merton

Drie kleine stukjes uit een documentaire van Morgan Atkinson uit oktober 2008. Deze documentaire gaat over het leven van de trappistenmonnik, denker, schrijver, dichter, mysticus, activist en interreligieuze pionier Thomas Merton.

Dit is het tweede deel van mijn post over de zanger van de rockgroep U2 – Bono – en zijn toespraak in 2006 tot leiders van de Amerikaanse regering en allerlei soorten geestelijke leiders uit Amerika. In het eerste deel kwamen Bono’s woorden over zijn geloofsontwikkeling en zijn benadering van de aanwezigen als een oud testamentisch profeet ter sprake.

In dit tweede deel komen we bij Bono’s visie op God, de armen en rechtvaardigheid. Bono wijst op de overeenkomsten tussen de drie grootste godsdiensten van Amerika: Islam, jodendom, christendom.

Check Judaism. Check Islam. Check pretty much anyone. I mean, God may well be with us in our mansions on the hill. I hope so. He may well be with us in all manner of controversial stuff. Maybe, maybe not. But the one thing we can all agree — all faiths, all ideologies — is that God is with the vulnerable and poor.

God is in the slums, in the cardboard boxes where the poor play house. God is in the silence of a mother who has infected her child with a virus that will end both their lives. God is in the cries heard under the rubble of war. God is in the debris of wasted opportunity and lives, and God is with us if we are with them.

“If you remove the yoke from your midst, the pointing of the finger and the speaking of wickedness, and if you give yourself to the hungry and satisfy the desire of the afflicted, then your light will rise in darkness and your gloom will become like midday and the Lord will continually guide you and satisfy your desire even in scorched places.”

It’s not a coincidence that in the Scriptures, poverty is mentioned more than 2,100 times. It’s not an accident. That’s a lot of air time. You know, the only time Jesus Christ is judgmental is on the subject of the poor. “As you have done it unto the least of these my brethren, you have done it unto me.” [I] believe that’s Matthew 25:40. (See, I’ve been doing my homework.)

As I say, good news to the poor.

Dit zijn toch hele profetische woorden tot de machtigsten de aarde! En niet alleen de Amerikaanse regeringsleiders, maar ook de geestelijke leiders die met hun boeken en conferenties vanuit hun rijke land over de hele wereld enorme invloed hebben.

Bono komt dan bij het einde van zijn toespraak en legt het verschil tussen liefdadigheid en rechtvaardigheid uit.

And finally, getting to higher levels, higher callings: This is not about charity in the end, is it? It’s about justice. The good news yet to come. I just want to repeat that: This is not about charity, it’s about justice. And that’s too bad. Because we’re good at charity. Americans, Irish people, are good at charity. We like to give, and we give a lot, even those who can’t afford it.

But justice is a higher standard. Africa makes a fool of our idea of justice; it makes a farce of our idea of equality. It mocks our pieties; it doubts our concern, and it questions our commitment. Six and a half thousand Africans are still dying every day of preventable, treatable disease, for lack of drugs we can buy at any drug store. This is not about charity: This is about Justice and Equality.

Because there’s no way we can look at what’s happening in Africa and, if we’re honest, conclude that deep down, we would let it happen anywhere else — if we really accepted that Africans are equal to us.

I say that humbled in the company of a man with an African father.

U2 zanger, Bono, en de (toen nog) senator Barack Obama praten met elkaar tijdens de 'National Prayer Breakfast'. (Photo: Dennis Brack/Getty Images)

Bono doelt hier trouwens op Obama.

Liefdadigheid is leuk, maar Bono is hier over hogere wetten en een hogere roeping dan de Amerikaanse wetten en regering komen praten. De wet – de roeping van rechtvaardigheid en gelijkheid. Dat is andere koek dan alleen wat liefdadigheid. Rechtvaardigheid en gelijkheid bespotten onze geloofsgevoeligheden, ze trekken twijfels bij waar we onze druk om maken en ze zetten vraagtekens achter onze betrokkenheid. Als 6500 Afrikanse per dag sterven vanwege ziekten die makkelijke te behandelen zijn, gaat het niet meer om liefdadigheid, maar om rechtvaardigheid en gelijkheid. Of denken we stiekem toch nog dat zij minder waard zijn dan wij?

Bono vergelijkt de grote aandacht die er was voor de tsunami in Zuid Oost Azië met de bitter weinige aandacht voor evenveel slachtoffers die er elke maand in Afrika vallen. Onnodige slachtoffers, want in tegenstelling tot de tsunami is het mogelijk hier iets aan te doen.

Look what happened in South East Asia with the Tsunami. 150, 000 lives lost to the misnomer of all misnomers, “mother nature.” Well, in Africa, 150,000 lives are lost every month — a tsunami every month. And it’s a completely avoidable catastrophe.

It’s annoying but justice and equality are mates, aren’t they? Justice always wants to hang out with equality. And equality is a real pain in the ass. Seriously.

I mean you think of these Jewish sheep-herders going to meet with the Pharaoh, mud on their shoes, and the Pharaoh goes, “Equal? Equal?” And they say, “Yeah, that’s what it says here in the Book, here. We’re all made in the image of God, sir.” Eventually the Pharaoh says, “Look, I can accept that. I mean, I can accept the Jews — but not the blacks. I mean, not the women. Not the gays. Not the Irish. No way.”

Bono voegt tussen neus en lippen door nog even de vrouwenrechten en de homorechten in zijn toespraak. Daar zal ook niet elke conservatief evangelikale leider in zijn gehoor blij mee geweest zijn. Maar de weg van rechtvaardigheid en gelijkheid, van zorg om de minsten, de laagsten, de armsten, is niet voorbehouden aan één religieuze stroming.

But the reason I’m here, and the reason I keep coming back to Washington, is because this is a town that is proving it can come together on behalf of what the Scriptures call “the least of these.” It’s not a Republican idea. It’s not a Democratic idea. It’s not even, with all due respect, an American idea; nor it is unique to any one faith.

“Do to others as you would have them do to you.” Jesus says that. “Righteousness is this: that one should give away wealth out of love for Him to the near of kin and to the orphans and the needy and the wayfarer and the beggars and for the emancipation of the captives.”

The Koran says that. Thus sayeth the Lord: Bring the homeless poor into the house, when you see the naked, cover him, then your light will break out — then your light will be like the dawn and your recovery will be speedily and spring forth; then the Lord will be your rear guard. The Jewish Scripture says that. It’s Isaiah 58 again.

A number of years ago, I met a wise man who changed my life — in countless ways, big and small. I was always seeking the Lord’s blessing. I — I’d be saying, “Look, I’ve got a new song… Would you look out [for it]. I have a family; I’m going away on tour — please look after them. I have this crazy idea. Could I have a blessing on it.”

And this wise man asked me to stop. He said, “Stop asking God to bless what you’re doing. Get involved in what God is doing — because it’s already blessed. Well, let’s get involved in what God is doing. God, as I say, is always with the poor. That’s what God is doing. That’s what He’s calling us to do.

Ga ik mijn eigen weg of doe ik mee met Gods weg? Bid ik om Gods zegen voor mijn weg, of ga ik op Gods weg, die gezegend is? God is bij de armen, daar is God aan het werk en daar roept God ons te komen.

De profeet Bono heeft gesproken.

De hele toespraak staat, met een heel aantal foto’s, op het blog Speaking the Faith.

Bono – voor niet ingewijden: de zanger van U2, een beroemde popgroep – komt op allerlei plaatsen: concertzalen, stadions, parken. Maar hij is op 2 februari 2006 ook op de National Prayer Breakfast - het Nationale Gebedsonbijt – in Washington DC, Amerika verschenen. Deze bijeenkomst heeft een lange traditie waarbij Amerikaanse regeringsleiders allerlei geestelijke leiders uit hun land uitnodigen om, over de grenzen van religies en overtuigingen heen, stil te staan bij de ideeën en de boodschap van Jezus. 

Onder de aanwezigen waren in 2006 president Bush en zijn vrouw Laura, senator Obama, koning Abdullah van Jordanië en vele  anderen. En Bono hield daar de belangrijkste toespraak, de zogenaamde Keynote Address. Hij sprak als een oud testamentische profeet, maar dan iets vriendelijker. Het profetische karakter van zijn toespraak  uit zich in zijn kritische woorden die duidelijk door zijn geloof en diepste overtuigingen geïnspireerd waren. Die woorden hebben niet alleen de aanwezigen toen, maar ook mij nu, aan het denken gezet.

Ik haal hieronder een aantal gedeelten uit zijn toespraak aan. Deze delen vormen in mijn ogen de kern. Zijn woorden heb ik met mijn beperkt inzicht van commentaar voorzien waar het mij raakt of waar ik iets uit kan leggen.

 Well, thank you, thank you Mr. President, First Lady, King Abdullah of Jordan, Norm [Coleman], distinguished guests. Please join me in praying that I don’t say something we’ll all regret. 

If you’re wondering what I’m doing here, at a prayer breakfast, well so am I. I’m certainly not here as a man of the cloth, unless that cloth is — is leather. I’m certainly not here because I’m a rock star — which leaves only one possible explanation: I’ve got a messianic complex. It’s true. And anyone who knows me, it’s hardly a revelation.

Well, I’m the first to admit that there’s something unnatural, something even unseemly about rock stars mounting the pulpit and preaching at presidents — and disappearing to their villas in the South of France. Talk about a fish out of water.

Met humor en bescheidenheid begint Bono aan zijn toespraak. Hij voelt zich ook niet helemaal op zijn plaats als rock-muzikant tussen geestelijke en politieke leiders. Gekscherend wijst hij op zijn messias-complex. Hij relativeert zichzelf, maar geeft ook aan dat hij echt wel wat wil veranderen in deze wereld. De toon is daarmee gezet.

I’d like to talk about the laws of man, here in this city, where those laws are written. I’d like to talk about higher laws. It would be great to assume that once there’s the other, that the laws of man serve these higher laws, but, of course, they don’t always. I presume that, in a way, is why you’re all here. I presume the reason for this gathering is that all of us are here — Muslims, Jews, Christians — are all searching our souls for how to better serve our family, our community, our nation, our God. And some of us are not very good examples, despite what Norm [Coleman] says.

Auch. Dit is geen zachtzinnige profeet. De profeet Bono wijst de aanwezigen wel voorzichtig, maar ook heel duidelijk, op hun falen. ‘Sommigen van ons zijn geen goede voorbeelden!’

Bono vertelt daarna over zijn geloofsontwikkeling, zijn vragen en cynisme.

I am certainly searching, and that, I suppose, is what led me here. Yes, it is odd, having a rock star at the breakfast. But maybe it’s odder for me than for you, because, you see, I’ve avoided religious people most of my life. Maybe it’s something to do with having a father who was a Protestant and a mother who was a Catholic in a country where the line between the two was, quite literally, often a battle line; where the line between Church and State was, at the very least, a little blurry and hard to see. 

I remember how my mother would bring us to chapel on Sundays and my father used to wait outside. One of the things that I picked up from my father and my mother was the sense that religion often gets in the way of God; for me, at least, it got in the way — seeing what religious people, in the name of God, did to my native land. And even in this country, seeing God’s second-hand car salesmen on their TV cable channels offering indulgences for cash. In fact, all over the world — seeing the self-righteous “roll down like a mighty stream,” from certain corners of the religious establishment. I must confess, I changed the channel. I wanted my MTV.

So, even though I was a believer, and — and perhaps because I was a believer, I was cynical — not about God, but about God’s politics. (There you are, Jim.)

Bono wijst hier op Jim Wallis, een linkse evangelical, die een boek heeft geschreven met de titel ‘God’s Politics’. Ook een luis in de pels van de conservatieve christelijke stroming wereldwijd. Bono vertelt daarna over een groep mensen die hem erg beïnvloed hebben.

In 1997, a couple of Christians went and ruined my reproachfulness. They did it by describing the Millennium, the year 2000, as a Jubilee year; described this year as an opportunity to cancel the chronic debts of the world’s poorest people. They had the audacity to renew the Lord’s call and were joined by Pope John Paul II, who, from Irish half-Catholic’s point of view, may have had a little more of a direct line to the Almighty. But they got together to declare the Year of Jubilee.

What was this year of Jubilee, this year of our Lord’s favor? I’d always read the Scriptures, actually, even the obscure stuff. There it was in Leviticus 25:35: “If your brother becomes poor,” the Scriptures say, “and cannot maintain himself, you shall maintain him. You shall not lend him your money at interest, not give him your food for profit.”

This is such an important idea, Jubilee, that this is how Jesus begins his ministry. Jesus is a young man; he’s met with the rabbis; he’s impressed everybody; people are talking. The elders say, he’s a clever guy, this Jesus, but — you know — he hasn’t done much public speaking.

When he does, his first words are from Isaiah: “The Spirit of the Lord is upon me,” he says, “because He has anointed me to preach the good news to the poor.” And Jesus proclaims the year of the Lord’s favor, the year of Jubilee. I think that’s Luke 4[:18]. What he was really talking about was an era of grace — and we’re still in it.

In een paar sprongen is hij van zijn opvoeding tot bij zijn boodschap voor de aanwezigen gekomen. Hij gaat dan uitleggen hoe zijn kijk is op de boodschap van het christelijk geloof voor onze wereld. En die blik verschilt behoorlijk met die van veel christenen.

So fast-forward 2,000 years. That same thought, grace, is now incarnate in a movement of all kinds of people. It wasn’t a bless-me club. It wasn’t a holy huddle. These religious guys were willing to get out in the streets, get their boots dirty, wave the placards, follow their convictions with actions, making it really hard for people like me to keep our distance — ruining my shtick. I almost started to like these church people.

But then my cynicism got another helping hand. It was Colin Powell, a five-star general, called the greatest W.M.D. [Weapon of Mass Destruction] of them all: a tiny little virus called A.I.D.S. And the religious community, in large part, missed it. And the ones that didn’t miss it could only see it as divine retribution for bad behavior — even on children, even if the fastest growing group of HIV infections were married, faithful women.

Ah, there they go. Judgmentalism is back, I thought to myself. But in truth, I was wrong again. The Church was slow but the Church got busy on this the leprosy of our age.

Love was on the move.
Mercy was on the move.
God was on the move.

Moving people of all kinds to work with others they had never met, never would have cared to meet. They had conservative church groups hanging out with spokesmen from the gay community, all singing off the same hymn sheet on AIDS. See, miracles do happen. And we had hip-hop stars and country stars.

This is what happens when God gets on the move: crazy, crazy stuff happens.

Christenen mogen dan langzaam zijn in hun reactie, maar ze gingen zich wel inzetten voor mensen die lijden onder armoede en aids. Er veranderde ook iets in de regeringen van Westerse landen.

When churches start demonstrating on debt, governments listened — and acted. When churches started organizing, petitioning, and even that most unholy of acts today, God forbid, lobbying on AIDS and global health, governments listened — and acted. I’m here today in all humility to say: you changed minds; you changed policy; and you changed the world. So, thank you.

Bono noemt de goede gevolgen die de kerkelijke inspanningen hebben opgeleverd bij de regeringen. En kan hij alle aanwezigen – politieke en geestelijke leiders – complimenteren en bedanken. Tegelijk is zijn compliment een aanmoediging om op die weg verder te gaan. Hij spreekt zelfs hele lovende woorden over president Bush.

Here’s some good news for you, Mr. President. After 9-11, we were told America would have no time for the world’s poor. We were told America would be taken up with its own problems of safety. And it’s true these are dangerous times, but America has not drawn the blinds and double-locked the doors.

In fact, you have doubled aid to Africa. You have tripled funding for the global health — for global health. And Mr. President, your emergency plan for AIDS relief and support of the Global Fund — you and Congress — has put 700,000 people onto life-saving anti-retroviral drugs and provided eight million bed nets to protect children from malaria.

Outstanding human achievements. Counterintuitive, I think you’ll admit, but historic. You should be very, very proud.

But here’s the bad news. There’s so much more to do. There is a gigantic chasm between the scale of the emergency and the scale of the response.

Goed gedaan, Bush, maar ga door en ga verder! Hoe negatief er vaak over Bush gesproken wordt, we moeten hem wel een ding nageven: voor Afrika is hij heel goed geweest. Zijn aids en armoede beleid heeft in Afrika veel goede vruchten afgeworpen. Die goede vruchten heeft Bono op zijn bezoeken aan Afrika gezien en hij looft de president daarvoor. Er is veel gedaan, maar Bono maakt meteen duidelijk dat er nog heel veel te doen is.

In het tweede deel van mijn post over Bono’s toespraak staat Bono’s God, armoede en onze verantwoordelijkheid centraal.

De volledige toespraak is te vinden op de site van Speaking of Faith.

Ooit een bijzonder boeiende presentatie over de wereldgezondheid en wereldeconomie gezien? Hoe gaat het met de wereld en vooral met de derde wereld? De statistieken van Hans Rosling hebben een aantal van mijn vaste overtuigingen veranderd. Mijn ideeën bleken gebaseerd te zijn op de gegevens van 1960… Kijk en verander van mening!

• Wat zegt hij daar over Mao’s invloed op China ?
• Wat zegt hij over de verdeling van de rijkdom in de wereld ?
• Wat zegt hij over de toekomstverwachting voor de mensen op onze wereld ?
• Het gaat veel sneller als je eerst gezond ben, dan wanneer je eerst rijk bent?
• Je kunt niet alle landen in de derde wereld over één kam scheren, de landen in bijvoorbeeld Afrika verschillen enorm? Oh nee, dat wist ik eigenlijk al, maar het werd me wel weer erg duidelijk in deze lezing.
• Kan een bepaalde regering zo’n groot verschil teweeg brengen ?
• Is de wereld zo sterk aan het veranderen tijdens mijn leven?

Hmmm, nog even laten bezinken wat Rosling allemaal zegt, maar deze statistieken duwen wel een paar van mijn ‘vaste overtuigingen’ omver.

Een tip voor wie intellectueel uitgedaagd wil worden: kijk eens bij andere video’s van TED op Youtube.

Het eten in verschillende landen vergeleken

Er is gekeken naar de grootte van de familie, wat er gegeten wordt, de beschikbaarheid van het eten en de totale kosten van wat in een week tijd gegeten wordt.

Duitsland: De familie Melander uit Bargteheide ** Uitgaven voor voedsel in één week: € 375.39

Verenigde Staten van Amerika: De familie Revis uit North Carolina ** Uitgaven voor voedsel in één week: $ 341.98 of € 256.73

Italië: De familie Manzo uit Sicilië ** Uitgaven voor voedsel in één week: € 214.36

Mexico: De familie Casales uit Cuernavaca ** Uitgaven voor voedsel in één week: 1, 862.78 Mexicaanse Pesos of € 141.96

Polen: De familie Sobczynscy uit Konstancin-Jeziorna ** Uitgaven voor voedsel in één week: 582.48 Zlotys of € 113.57

Egypte : De familie Ahmed uit Caïro ** Uitgaven voor voedsel in één week: 387.85 Egyptische Ponden of € 51.45

Ecuador: De familie Ayme uit Tingo ** Uitgaven voor voedsel in één week: $23.69 of €17.79

Bhutan : De familie Namgay uit het dorp Shingkhey ** Uitgaven voor voedsel in één week: 224.93 ngultrum of $3.78

Tsjaad: De familie Aboubakar uit kamp Breidjing ** Uitgaven voor voedsel in één week: 685 CFA Francs of $0.92

Deze afbeeldingen zijn afkomstig uit het boek Hungry Planet: What The World Eats van Peter Menzel (foto’s) en Faith D’Aluisio (tekst). Het boek is uitgegeven bij ‘Material World’ op 1 September 2007.

President Barack Obama van de Verenigde Staten wordt door de ene gelovige als het grootste gevaar voor christelijk Amerika gezien en door een ander als een christen-pur-sang. Ik zit meer in die laatste groep en ook al was hij geen christen, met zijn standpunten was ik sowieso een grote fan van hem geweest.

Een stukje uit een interview met Obama door het conservatief evangelicale blad Christianity Today is erg interessant.

Q.: You’ve talked about your experience walking down the aisle at Trinity United Church of Christ, and kneeling beneath the cross, having your sins redeemed, and submitting to God’s will. Would you describe that as a conversion? Do you consider yourself born again?

A.: I am a Christian, and I am a devout Christian. I believe in the redemptive death and resurrection of Jesus Christ. I believe that that faith gives me a path to be cleansed of sin and have eternal life. But most importantly, I believe in the example that Jesus set by feeding the hungry and healing the sick and always prioritizing the least of these over the powerful. I didn’t ‘fall out in church’ as they say, but there was a very strong awakening in me of the importance of these issues in my life. I didn’t want to walk alone on this journey. Accepting Jesus Christ in my life has been a powerful guide for my conduct and my values and my ideals.

Als ik zulke uitspraken hoor kan ik niet goed begrijpen dat de conservatieven, Republikeinen en vele evangelikalen rondbazuinen dat Obama een heimelijke moslim is en dat zijn geloof nergens op slaat. Dan moet je toch een aardig groot wantrouwen in de mens en veel angst voor de islam hebben, toch?

Obama’s voorganger Bush mocht dan christelijke waarden en normen uitdragen, in de praktijk waren dat vooral de ‘normen’. En dan ook nog eens de normen van de conservatieve en fundamentalistische christelijke groepen in Amerika. Deze protestantse, evangelische en rooms katholieke groepen vinden stam-cel onderzoek en abortus blijkbaar belangrijker dan armoede, ziekte, martelingspraktijken en rechtvaardigheid.

Ik geloof dat je het een niet zonder het ander moet zien. Zorg voor ongeboren kinderen betekent niet dat je niet meer hoeft te zorgen voor de kinderen die al geboren zijn. En de laatste categorie is wel veel groter! Daarbij zijn de ethische vragen rond stamcel onderzoek en abortus in mijn ogen wel wat ingewikkelder en voor meerdere – christelijke – visies vatbaar. Maar de conservatieve stromingen is zo ingekapseld door het fundamentalisme en een extreme vorm van kapitalisme en vrije markt denken dat ze de boodschap van een bijbelse profeet als Amos, de brief van Jakobus en vele uitspraken van Jezus aan de kant kunnen zetten.

Ik denk dat Obama met zijn zorg voor armen, kwetsbaren, met zijn openheid naar andersdenkenden en zijn verzoenende toon naar voormalige vijanden veel meer van het evangelie laat zien dan zijn conservatief-christelijke voorganger. Maar dat is mijn mening.

In een belangwekkende speech uit 2006 voor een sociaal-christelijke groep, die bekend is geworden als de Call to Renewal Keynote Address spreekt Obama over de geloofsontwikkeling die leidde tot het beslissende moment waar hij in het interviw over sprak:

…I was not raised in a particularly religious household… My father, who returned to Kenya when I was just two, was born Muslim but as an adult became an atheist. My mother, whose parents were non-practicing Baptists and Methodists, was probably one of the most spiritual and kindest people I’ve ever known, but grew up with a healthy skepticism of organized religion herself. As a consequence, so did I.

It wasn’t until after college, when I went to Chicago to work as a community organizer for a group of Christian churches, that I confronted my own spiritual dilemma. I was working with churches, and the Christians who I worked with recognized themselves in me. They saw that I knew their Book and that I shared their values and sang their songs. But they sensed that a part of me that remained removed, detached, that I was an observer in their midst.

And in time, I came to realize that something was missing as well — that without a vessel for my beliefs, without a commitment to a particular community of faith, at some level I would always remain apart, and alone. And if it weren’t for the particular attributes of the historically black church, I may have accepted this fate. But as the months passed in Chicago, I found myself drawn – not just to work with the church, but to be in the church.

For one thing, I believed and still believe in the power of the African-American religious tradition to spur social change, a power made real by some of the leaders here today. Because of its past, the black church understands in an intimate way the Biblical call to feed the hungry and cloth the naked and challenge powers and principalities. And in its historical struggles for freedom and the rights of man, I was able to see faith as more than just a comfort to the weary or a hedge against death, but rather as an active, palpable agent in the world. As a source of hope.

And perhaps it was out of this intimate knowledge of hardship — the grounding of faith in struggle — that the church offered me a second insight, one that I think is important to emphasize today.

Faith doesn’t mean that you don’t have doubts. You need to come to church in the first place precisely because you are first of this world, not apart from it. You need to embrace Christ precisely because you have sins to wash away – because you are human and need an ally in this difficult journey.

It was because of these newfound understandings that I was finally able to walk down the aisle of Trinity United Church of Christ on 95th Street in the Southside of Chicago one day and affirm my Christian faith. It came about as a choice, and not an epiphany. I didn’t fall out in church. The questions I had didn’t magically disappear. But kneeling beneath that cross on the South Side, I felt that I heard God’s spirit beckoning me. I submitted myself to His will, and dedicated myself to discovering His truth.

Obama zegt dat het geloof voor hem niet alleen een troost of bescherming tegen de dood is, maar een actieve, merkbare kracht in deze wereld en een bron van hoop. Obama vond dit geloof in de Afrikaans-Amerikaanse godsdienstige traditie. Een traditie die veel lijden heeft gekend, maar ook tot grote veranderingen heeft geleid. Mensen als Martin Luther King, Al Sharpton, Jesse Jackson staan in deze traditie en hebben veel goeds gedaan en de laatste twee doen dat nog steeds.

En dan vertelt Obama over zijn twijfels en de noodzaak om Christus in je leven te hebben. Hij heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd als een keuze, niet vanuit een  of andere bijzondere openbaring van God. De vragen die hij had verdwenen niet, maar hij onderwierp zich aan de wil van God en wijdde zijn leven aan de zoektocht naar Gods waarheid.

Tegelijkertijd blijft hij heel open naar andersdenkenden en andersgelovigen. Geen Amerikaanse presidentskandidaat of president heeft zo duidelijk gesproken over de moslims, de atheïsten, de hindoes, de boeddhisten, joden en christenen die er in Amerika leven en de ruimte die zij moeten krijgen. Het is ook een teken aan de wand dat de Amerikaanse samenleving minder christelijk aan het worden is. De Religious Right, met zijn strenge geloof, schreeuwerige predikanten, scherpe oordelen en fundamentalistisch gedachtegoed, is niet meer zo invloedrijk als vroeger. Ik kan er niet rouwig om zijn.

 ”Given the increasing diversity of America’s population, the dangers of sectarianism have never been greater. Whatever we once were, we are no longer just a Christian nation; we are also a Jewish nation, a Muslim nation, a Buddhist nation, a Hindu nation, and a nation of nonbelievers.

Obama zegt hiermee niet dat hij het met iedereen eens is, maar wel dat iedereen de realiteit van een multireligieuze samenleving onder ogen moet zien en vanuit dat perspectief een samenleving vormen waar plaats is voor andersdenkenden.

Obama eindigt zijn toespraak met een brief die een anti-abortus arts en gelovige schreef naar aanleiding van een stukje op zijn website over abortus en de keuze van vrouwen. Hij vertelt hoe hij door die brief geraakt werd en veranderingen aanbracht aan de tekst op zijn website. Die nacht heeft hij een gebed gebeden:

And that night, before I went to bed I said a prayer of my own. It’s a prayer I think I share with a lot of Americans. A hope that we can live with one another in a way that reconciles the beliefs of each with the good of all. It’s a prayer worth praying, and a conversation worth having in this country in the months and years to come.

Een mooi gebed: dat we met elkaar kunnen samenleven op zo’n manier dat we de geloofsovertuigen van een ieder kunnen combineren met het goede voor allen. Obama zegt dat zo’n gebed het waard is om gebeden te worden en dat het goed is een gesprek erover aan te gaan.

Ik voel me erg aangesproken door de houding van Obama. Hij is open naar andersdenkenden en andersgelovigen. Hij wil hen niets opleggen. Hij is ook bewust met het christelijk geloof bezig, maar op een manier die niet de vragen wegduwt of de twijfels negeert. Hij is iemand die zich heeft toegewijd aan een zoektocht om de waarheid van God te vinden, maar daarbij zijn medemens niet uit het oog wil verliezen. Zo wil ik ook in het leven staan – zo wil ik ook met het geloof bezig zijn. 

Geïnteresseerd in Obama, de Amerikaanse politiek of gewoon leren en genieten van een uitzonderlijke spreker en indrukwekkende toespraken? Kijk op de site Obamaspeeches. Daar staan zijn belangrijkste toespraken, enkelen compleet met video. Op Youtube zijn uiteraard ook veel speeches te zien.

Ook in andere posts heb ik over Obama gesproken. Zie de tag ‘Obama’ in de rechterkolom onder ‘Code woorden’.

Op 13 oktober 2007 verscheen een belangrijk document in de geschiedenis van moslims en christenen. Het heeft in Nederland naar mijn weten weinig aandacht gekregen (update – uiteindelijk is er op 20 mei 2009 een studiedag hierover gehouden), maar in het buitenland werkt het nog steeds door.

Het is een boodschap van 138 moslimse geleerden en leiders naar aanleiding van een controversiële uitspraak van paus Benedictus XVI over de Islam tijdens een lezing aan de Universiteit van Regensburg. Die uitspraak heeft in de islamitische wereld tot veel onrust geleid. Hierop reageerden 38 islamitische leiders met een open brief aan de paus en later werd dit uitgewerkt en uitgebreid tot wat nu ‘A Common Word Between Us and You’ heet.

Dit document is heel bijzonder. Het is geschreven in “the spirit of open intellectual exchange and mutual understanding” – een open intellectuele uitwisseling en gezamenlijke begrip. Ook spreken hier islamitische leiders uit allerlei richtingen met één stem over de betekenis en boodschap van de Islam.

De schrijvers hebben zelf een samenvatting van deze bijzondere boodschap bijgevoegd:

Muslims and Christians together make up well over half of the world’s population. Without peace and justice between these two religious communities, there can be no meaningful peace in the world. The future of the world depends on peace between Muslims and Christians.

The basis for this peace and understanding already exists. It is part of the very foundational principles of both faiths: love of the One God, and love of the neighbour. These principles are found over and over again in the sacred texts of Islam and Christianity. The Unity of God, the necessity of love for Him, and the necessity of love of the neighbour is thus the common ground between Islam and Christianity. The following are only a few examples:

Of God’s Unity, God says in the Holy Qur’an: Say: He is God, the One! / God, the Self-Sufficient Besought of all! (Al-Ikhlas, 112:1-2). Of the necessity of love for God, God says in the Holy Qur’an: So invoke the Name of thy Lord and devote thyself to Him with a complete devotion (Al-Muzzammil, 73:8). Of the necessity of love for the neighbour, the Prophet Muhammad peace be upon him said: “None of you has faith until you love for your neighbour what you love for yourself.”

In the New Testament, Jesus Christ u said: ‘Hear, O Israel, the Lord our God, the Lord is One. /  And you shall love the Lord  your God with all your heart, with all your soul, with all your mind, and with all your strength.’ This is the first commandment. / And the second, like it, is this: ‘You shall love your neighbour as yourself.’ There is no other commandment greater than these.” (Mark 12:29-31)

In the Holy Qur’an, God Most High enjoins Muslims to issue the following call to Christians (and Jews—the People of the Scripture):

Say: O People of the Scripture! Come to a common word between us and you: that we shall worship none but God, and that we shall ascribe no partner unto Him, and that none of us shall take others for lords beside God. And if they turn away, then say: Bear witness that we are they who have surrendered (unto Him). (Aal ‘Imran 3:64)

The words: we shall ascribe no partner unto Him relate to the Unity of God, and the words: worship none but God, relate to being totally devoted to God.  Hence they all relate to the First and Greatest Commandment. According to one of the oldest and most authoritative commentaries on the Holy Qur’an the words: that none of us shall take others for lords beside God, mean ‘that none of us should obey the other in disobedience to what God has commanded’. This relates to the Second Commandment because justice and freedom of religion are a crucial part of love of the neighbour.

Thus in obedience to the Holy Qur’an, we as Muslims invite Christians to come together with us on the basis of what is common to us, which is also what is most essential to our faith and practice: the Two Commandments of love.

And may peace and blessings be upon the Prophet Muhammad

 In the Name of God, the Compassionate, the Merciful,

Er is inderdaad zoveel dat moslims en christenen bindt en de kern van de boodschap van allebei de godsdiensten komt zo sterk overeen. In deze wereld van oorlog, ruzies en scheidingen, is het geweldig dat er ook bruggen worden geslagen en niet alleen naar verschillen, maar juist naar overeenkomsten wordt gezocht.

De oproep tot vrede, recht en vrijheid van godsdienst klinkt duidelijk door in dit document.

Ik ben onder de indruk van de toon en de houding van ‘A Common Word’. Natuurlijk zijn er extremistische, fanatieke en fundamentalistische moslims, maar dat mag toch nooit deze stem onder laten sneeuwen? Dit is ook een kant van de islam en wel een kant die door de eeuwen heen heeft geklonken en nu ook veel aangehangen wordt. Kijk maar eens  naar de lijst van ondertekenaren en nieuwe ondertekenaren.

Ook is het opmerkelijk hoe vaak ze het christelijke nieuwe testament aanhalen. Wie een beetje de islamitische wereld kent, weet dat dit een grote stap is. Dit document is een uitgestoken hand naar de Westerse en christelijke wereld.

De website geeft Joodse reacties en die van christenen weer. Het Vaticaan, Tony Blair, de Chief Rabbis of Israel, Amerikaanse theologische faculteiten, evangelicalen, de Wereldraad van Kerken, de Baptist World Alliance en vele anderen hebben de uitgestoken hand beetgepakt en het document zeer verwelkomd.

Hoewel ik me niet in deze rij kan scharen, verwelkom ik ook dit document van harte. Het is een geweldige stap voorwaarts in de verhouding tussen christenen en moslims en daarmee ook een belangrijke stap voor alle mensen en de hele wereld. Ik kan alleen hopen dat dit document meer aandacht en doorwerking in Nederland zal krijgen.

Voor het hele document en reacties erop zie de speciale website.

Als je de hele wereld vergelijkt met een dorp van 100 inwoners en rekening houdt met alle bestaande verhoudingen, dan zou dit dorp bestaan uit:

• 57 Aziaten – 21 Europeanen – 14 Amerikanen – 8 Afrikanen
• 52 vrouwen – 48 mannen
• 70 niet-blanken – 30 blanken
• 70 niet-christenen – 30 christenen
• 89 hetero’s – 11 homo’s
• 6 personen zouden 59% van de totale wereldrijkdom bezitten
• 80 zouden dakloos zijn
• 70 zouden analfabeet zijn
• 1 zou sterven
• 2 zouden geboren worden
• 1 zou een PC hebben
• 1 zou een diploma hebben

En hoe zit met mij?

Als ik deze morgen wakker ben geworden en ik ben niet ziek, dan ben ik gelukkiger dan 1 miljoen mensen die in de komende dagen zullen sterven.

Als ik nooit oorlog, eenzaamheid, honger of het lijden van de gewonden heb meegemaakt, dan ben ik gelukkiger dan 500 miljoen mensen in de wereld.

Als ik naar de kerk kan gaan zonder me bedreigd te voelen, zonder gearresteerd te worden of zonder dat ik gedood wordt, dan ben ik gelukkiger dan 3 miljard mensen in de wereld.

Als ik eten in de koelkast heb liggen, gekleed ben, een dak en een bed heb, dan ben ik rijker dan 75% van de inwoners van de wereld.

Als  ik een bankrekening heb, een beetje geld in je portefeuille of een beetje kleingeld in een doosje, dan hoor ik bij de 8% rijkste mensen van de wereld.

(Ooit eens in een powerpoint presentatie toegestuurd gekregen)

Vanaf de rand van ons zonnestelsel, in de verhoudingen van de ruimte dus eigenlijk heel dichtbij, is er een foto van de aarde gemaakt. Als je goed naar de foto hieronder kijkt, zie je in de oranje zonnestraal rechts – iets onder het midden – een klein wit stipje. Dat kleine stipje, dat zijn wij. Dat is de aarde. De gekleurde strepen zijn het zonlicht dat weerkaatst van de ruimtesonde Voyager. De vlekkerigheid in de foto is het gevolg van de vele sterren die op de achtergrond schijnen. Het is eigenlijk allemaal sterrenlicht dat op miljoenen lichtjaren een soort achtergrond voor de aarde vormt.

In 1994 hield Carl Sagan naar aanleiding van deze foto een beroemd geworden toespraak aan de Universiteit van Cornell.

“Het is ons gelukt vanuit de ruimte deze foto te maken en als je er naar kijkt zie je een stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Daarop heeft iedereen van wie je ooit gehoord hebt, elk mens dat ooit geleefd heeft, hun leven doorgebracht. Het is de verzameling van al onze vreugde en ons lijden, duizenden zelfverzekerde religies, ideologiën en economische theorieën, elke jager en verzamelaar, elke held en lafaard, elke schepper en vernietiger van beschavingen, elke koning en knecht, elk verliefd stelletje, elk hoopvol kind, elke moeder en vader, elke uitvinder en ontdekkingsreiziger, elke leraar in moraal, elke corrupte politicus, elke superster, elke hoogste leider, elke heilige en zondaar in de geschiedenis van de mensheid, heeft op dat stukje stof geleefd, dat daar in een zonnestraal is gevangen.

De aarde is een zeer klein podium in een grote kosmische arena. Denk eens aan de rivieren van bloed die door generaals en keizers zijn verspild zodat ze in glorie en triomf de tijdelijke meesters van een fractie van dat stipje zouden worden. Denk aan de eindeloze wreedheden die de bewoners van een klein hoekje van dat stipje begingen op de nauwelijks zichtbare bewoners van een ander hoekje van dat stipje. Hoe vaak waren er misverstanden, hoe graag wilden ze elkaar doden, hoe extreem was hun haat. Al de houdingen die we aannemen, ons ingebeelde idee dat we heel belangrijk zijn, de misleiding dat we een of andere bijzondere positie in het universum hebben, worden aangevochten door dit puntje van bleek licht. Onze planeet is een eenzaam spatje in een groot omvattend kosmisch duister. In onze onzichtbaarheid –  temidden van al die uitgestrekheid — is er geen aanwijzing dat er hulp van elders zal komen om ons van onszelf te redden… Het is aan ons.

Er wordt gezegd dat astronomie een mens nederig maakt en ik wil er aan toe voegen, eat het een karaktervormende ervaring is. Naar mijn idee is er waarschijnlijk geen beter voorbeeld van de dwaasheid van menselijke zelfingenomenheid dan dit verre beeld van ons kleine wereldje. Het onderstreept voor mij onze verantwoordelijkheid om vriendelijker met elkaar om te gaan en de bleke blauwe stip te bewaren en te koesteren – het is het enige ‘thuis’ dat we ooit gekend hebben.”

Wijze – mag ik zeggen pittige – woorden van Carl Sagan.

Op Youtube is een  indrukwekkende videopresentatie van deze woorden te zien:

Originele tekst:

“We succeeded in taking that picture [from deep space], and, if you look at it, you see a dot. That’s here. That’s home. That’s us. On it, everyone you ever heard of, every human being who ever lived, lived out their lives. The aggregate of all our joys and sufferings, thousands of confident religions, ideologies and economic doctrines, every hunter and forager, every hero and coward, every creator and destroyer of civilizations, every king and peasant, every young couple in love, every hopeful child, every mother and father, every inventor and explorer, every teacher of morals, every corrupt politician, every superstar, every supreme leader, every saint and sinner in the history of our species, lived there on a mote of dust, suspended in a sunbeam.

The earth is a very small stage in a vast cosmic arena. Think of the rivers of blood spilled by all those generals and emperors so that in glory and in triumph they could become the momentary masters of a fraction of a dot. Think of the endless cruelties visited by the inhabitants of one corner of the dot on scarcely distinguishable inhabitants of some other corner of the dot. How frequent their misunderstandings, how eager they are to kill one another, how fervent their hatreds. Our posturings, our imagined self-importance, the delusion that we have some privileged position in the universe, are challenged by this point of pale light. Our planet is a lonely speck in the great enveloping cosmic dark. In our obscurity — in all this vastness — there is no hint that help will come from elsewhere to save us from ourselves… It is up to us. It’s been said that astronomy is a humbling, and I might add, a character-building experience. To my mind, there is perhaps no better demonstration of the folly of human conceits than this distant image of our tiny world. To me, it underscores our responsibility to deal more kindly with one another and to preserve and cherish that pale blue dot, the only home we’ve ever known.”

(Tekst afkomstig van deze website en op een enkel punt aangepast aan de ingesproken tekst van Carl Sagan die op Youtube te horen is.)